تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 799

مساهمون:

ص٧٩٩
مرانقوت به كارتيل و از آنجا به تفليس و از تفليس به گوگجه تنگيز رفتند .

تذييل :

در روضة الصفاى ناصرى مرحوم رضا قلى خان - روح الله روحه - در ضمن توجه شاه عباس به قلعهء گورى و تومانس و تفليس اجمالى از جغرافى تفليس نگاشته ما همان را بعينه مىنگاريم و هو هذا : « مخفى نماند كه تفليس از اقليم پنجم و اكنون دار الملك گرجستان است و قلعهء تفليس در دامنهء كوهى بلند واقع است و نارين قلعه در بالاى اين كوه در كمال بلندى است . رودى در ميان اين شهر جارى است كه از جانب غربى آمده به جانب شرقى روان مىباشد و در نزديكى شيروان به آب ارس مىپيوندد و به بحر خزر مىريزد . اما به حوالى تفليس كه مىرسد پيچيده شده چنان‌كه گوئى از شمال آيد و به جنوب رود و در همان حوالى قلعه از جانب جنوب گرديده به طرف شرقى افتد . و در حريم شهر و قلعه كه آب گذار است زمين سنگ‌بستى مرتفع واقع شده و در مقابل آن كوه بلندى پيش آمده تخته پلى در كمال استحكام در آنجا ترتيب يافته كه هنگام رفتن به ولايت گرجستان از تفليس بدان تخته پل عبور كنند و رودخانه‌اى به آن عظمت كه از انهار مشهورهء آفاق است از زير آن تخته پل مىگذرد . و بلدهء تفليس در جانب غربى آن تخته پل افتاده چشمه‌هاى بسيار از آن كوه جارى است و تخمينا هشتاد چشمهء آن آب گرم است و در زمان هريك از سلاطين نصارى و مسلمان بالاى هريك از آن چشمه - هاى آب گرم گنبدهاى رفيع ساخته و حمام مردم آن ديار بدان گرم آبها منحصر است و بيشتر اين حمامها در بيرون قلعه مىباشد . ارتفاع بروج قلعهء مزبوره در زمان شاه عباس نهايت زياد بوده و به‌همين جهت سلاطين را غلبه بر آن دست نداده است . زيرا كه از سه طرف آن كوههاى بلند سر به فلك كشيده و از يك سوى آن نهر كر مىگذرد و مكانى كه در آن لشكر ماند و آن را محاصره كند موجود نيست . رود كر از جبال گرجستان و ارمن برمىخيزد و آب اطراف در آن مىريزد و چنان‌كه ذكر شد از ميان شهر تفليس گذشته از كنار ملك اران عبور كرده داخل رود ارس مىشود و از كنار ساليان گذر كرده به درياى مازندران و حاجى ترخان كه موسوم به بحر خزر است مىريزد . شماليش خاك شيروان و جنوبيش زمين مغان است . سكنه آن اغلب نصارى و گرجى و ارمنى و