مسجدى در آن بنا نكردهاند . دو سه مرتبه خواستند بناى مسجدى نمايند گرجيها و ارمنيها مطلع شده به زور اسلحه نگذاشتند اين كار سر بگيرد .
ولاة گرجستان ظاهرا قبول دين اسلام كرده ولى باطنا همان مذهب عيسوى را كه داشتند دارند و در ظاهر اشخاصى را كه شرارت مىكردند و مانع ساختن مسجد مىشدند منع كرده ولى در باطن خوشوقت بوده تحريك مىنمودند كه مسجد ساخته نشود .
اهالى گرجستان بالطبع متلون المزاج و سبك طرز و دورو هستند اما رشادت ايشان به كمال است و مايل به آزادى و خودسرى هستند . و به جهات مذكوره و به واسطهء قرب جوار با عثمانى ، ايرانيها تسلط كاملى كه بايد در گرجستان داشته باشند هنوز بههم نرسانيدهاند و نتوانستهاند برحسب ظاهر عادات و رسوم ملتى و آداب مذهبى گرجستانيها را متروك سازند . و با اينكه اين شهر چنانكه ذكر شد در تصرف دولت اسلام است باز بالاى كليساها و بر سر گلدستهها شكل صليب نصب است . و در بازار عام تفليس گوشت گراز را با گوسفند در يك قناره مىفروشند .
در اغلب كوچههاى تفليس على رئوس الاشهاد ميخانهها باز است و مردم شرب مىكنند . در اين مدت كه تفليس در تصرف ايرانيهاست فقط معبدى كه مسلمانان از براى خود ساختهاند مسجد كوچكى است در قلعه و اين كه گرجيها نتوانستهاند منع ساختن اين مسجد نمايند جهت اين بود كه در وسط قلعه بود نه در شهر . ليكن بعد از اتمام مسجد و مناره ، مؤذنى اهالى قلعه براى اذان گفتن بالاى مناره فرستادند . گرجيها به قدرى سنگ از خارج مسجد به آن مؤذن انداختند كه بعد از آن ديگر مؤذن جرئت صعود به مناره ننمود .
بازار و كاروانسراهاى شهر تفليس از ابنيهء معتبره و زياد داير است .
حمام عمومى در شهر تفليس نيست . اهالى شهر به جهت استحمام در آبهاى گرم معدنى كه در قلعه مىباشد مىروند . عمارت والى تفليس كه در شهر است بهترين عمارات اين بلد محسوب مىشود . منظر اين عمارت بهسمت رودخانه است . تالارهاى بزرگ سمت رودخانه و طرف باغ بنا شده است .
در اين باغ كه جنب عمارت والى است چندين قفس است كه اقسام طيور آنجا نگاه داشتهاند . قوشخانهء والى گرجستان كه مىتوان گفت از قوشخانهء پادشاه ايران هم بهتر است در يكى از اضلاع اين باغ واقع
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 774
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٧٧٤