تنها محض احترام خلعت پادشاهى نيست و آن ملاحظه اين است كه چون بعضى حكام و ولاة را كه از قبيل ولاه گرجستان اهل خود بلد هستند و عظم و شأنى دارند در وقت ضرورت نمىتوان آنها را در ميان شهر گرفت و حبس نمود ، بنابراين سلاطين صفويه اين تدبير را كردهاند كه به بهانهء استقبال خلعت ، اين قسم ولاة و حكام را از آبادى خارج كرده گرفته محبوسا به اصفهان روانه نمايند . بانى قلعهء حاليهء تفليس مصطفى پاشاى سردار عثمانى است كه در هزار و پانصد و هفتاد و شش مسيحى مطابق نهصد و هشتاد و چهار هجرى تفليس را فتح كرده از تصرف سيمون خان كه آن وقت پادشاه گرجستان بود خارج كرده جزء سلطنت عثمانى نمود . بعد از فتح گرجستان و تفليس ، مصطفى پاشا به سلطان سليمان خان كه در آن وقت سلطان عثمانى بود اظهار داشت كه اگر بعضى قلعهجات در گرجستان ساخته نشود و در آنها عساكر عثمانى توقف ننمايند نگاهدارى و حراست گرجستان فوق طاقت او خواهد بود . سلطان سليمان قبول استدعاى سپهسالار خود را كرده و از جمله قلاعى كه بنا شد همين قلعهء تفليس بود و اغلب قلعهجات ديگر كه الحال در گرجستان ديده مىشود از بناهاى همان مصطفى پاشاست . و در همين قلعهء تفليس به تنهائى مصطفى پاشا صد عراده توپ قرار داده بود و محمد پاشا نامى را كه از سرداران عثمانى و جزء او بود كوتوال قلعه ساخت .
در شهر تفليس چهارده كليساست و جاى تعجب است كه در مملكتى كه عقايد مذهبى چندان رواج و قوتى ندارد و اهالى را تعصب زياد نيست در شهرى به اين كوچكى چهارده كليسا بنا كرده باشند . بارى شش كليسا از اين چهارده كليسا مخصوص گرجيهاست و باقى مال ارمنيها . كليساى بزرگ موسوم به كليساى سين « 10 » در كنار رودخانه واقع شده و تمام بناى آن از سنگهاى بزرگ است . بناى اين كليسا خيلى قديمتر از بناى شهر است و در حوالى همين كليسا كشيش بزرگ ملقب به تىبىلل « 11 » منزل دارد . مسلمانها مسجدى در تفليس ندارند و با وجودى كه اين شهر در تحت سلطنت ايران و در تصرف مسلمانان است
هامش
( 10 ) - در كتاب شاردنSionآمده و بر همين اساس تصحيح شد . در متن آمده بود : « سنن » .
( 11 ) -Tibilele .