آب برفها در ايام تابستان داخل چشمههاى عديده گرديده به قدر دو ثلث از امتداد راه را در نشيب و فراز گرفته است . در اين آبهاى صاف ماهى قزلآلا زياد يافت مىشود كه تعلق به حضرت رضوى - عليه السلام - دارد . تخمينا هشتاد سال قبل از اين ، يك نفر از علماى مشهد مقدس كه زياده از حد طالب اين ماهيها بود همهوقت دو روز يك مرتبه سبدى فرستاده در كوه صيد ماهى قزلآلا مىنمودند . چون ماهى كم شده بود تصور نمود كه در شهر مشهد مقدس طالب اين ماهى زياد بوده و به اين جهت فتوائى در اين باب داده خلاصه آنكه سايرين حق صيد اين ماهيها را نداشته باشند . از آن وقت هيچكس در اين باب اختيار نداشته و حق صيد ماهى در كوه در رود اختصاص به متولى حضرت دارد . اشجار زياد در جميع امتداد راه در كنار آب روئيده مسافرين تقريبا همهء راه را در سايهء آنها عبور مىنمايند شكوه و صفاى مخصوص دارد . در مرتفعترين نقاط و جاهائى كه رفتن كمال صعوبت و خطر دارد گلههاى زياد از قوچ و ميش وحشى مشغول چرا مىباشند . اشجار سفيدار و بيد و زبان گنجشگ و چنار به علاوه اشجار ديگر كه اسامى آنها معلوم نيست به حد افراط روئيده است . زرشك و ريواس در اين كوه وفور دارد .
شخص مسافرى كه آنجا را به خوبى سياحت كرده گويد بعد از سه ساعت طى مسافت به پائين آخرين تپهء كوه كه صعود نموده بوديم رسيديم .
در اينجا حدى به آب و اشجار بود . كاروانسراى كوچكى از سنگ تعبيه شده است كه مسافرين به رفع خستگى راه سختى كه طى نمودهاند بپردازند . آخرين تپه اگرچه نسبت به سايرين چندان ارتفاعى ندارد ولى به قسمى سخت و بهطور فراز واقع شده كه با زحمت زياد اقلا يك ساعت لازم است كه به قلهء آن برسند . آفتاب كه در اوايل تابستان در اغلب صحراها نهايت سوزنده است در روى اين قله به هيچوجه تأثير ندارد و مسافر وقتى كه بالاى اين كوه مىرسد در وسط صحراى وسيعى واقعه ما بين كوههائى كه روى آنهاست و يك كوه ديگر كه قدرى بيشتر در سمت شمال واقع و مملكت خراسان را از اراضى تركماننشين منفصل مىسازد و باوجود مسافت هشت فرسنگ راه ، شهر مشهد را به خوبى مشهود مىسازد . گنبد و منارههاى طلاى حرم محترم حضرت امام رضا عليه آلاف التحية و الثنا باشكوه تمام از تابش آفتاب درخشندگى دارد . حين نزول از كوه ، سبزهزارى باشكوه مشاهده مىشود و به اعانت دوربين مىتوان
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 676
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٦٧٦