پائين مىباشد چاهى دارد كه بيست و هفت ذرع ريسمان مىخورد و با دلوهائى كه چهل و پنج من به وزن تبريز آبگير آن است اگر روزى هزار دلو از چاههاى مزبور آب بكشند كسر و نقصان در آن پيدا نمىشود .
دور شهر بم حصار محكمى از چينه با بروج مىباشد و خندق پهن عميقى هم دور آن است و دروازهء بم منحصر به يك دروازه است . پهناى ديوار قلعهء بم از ميان چهارده ذرع و روى مردرو آن الحال ده ذرع پهنا دارد .
چنان گلى دارد كه با كلنگ نمىتوان يك صبح تا شام با هرقدر قوت يك ذرع او را خراب كرد . در ارك دويم بم آسيائى بادى در زمان مرحوم ابراهيم خان « 1 » ، محمد قاسم خان ساخته است كه دور سنگ آسيا تخمينا ده ذرع است و سه چهار يك قطر دارد . سابق آبادى و نشيمن نوكر و رعيت در شهر بود . اما الحال در بيرون شهر است . اگرچه سابق هم بيرون شهر آبادى بود . ليكن نه مثل حاليه كه كليهء آبادى بيرون است . چون از بيدران كه ديه معتبرى است دو فرسنگى كه از طرف كرمان مىآئى سياه آبى از چمن او جارى مىشود كه زراعت خود مزرعه را مشروب و مابقى به دوازده جوى بزرگ منقسم شده وارد آبادى بم مىشود . آب اين دوازده جوى دوازده سنگ مىشود و تمام زراعت و باغستان بم را سيراب مىنمايد . طول باغستان بم يك فرسخ و عرض آن نيم فرسخ الى سه ربع فرسنگ مىشود . ميوهجات سردسيرى و گرمسيرى بم خوب و مخصوص انارى دارد شيرين كه نهايت ممتاز و دانه يك چهاريك مىشود . سابقا بم نخلستان كمى داشت الحال تقريبا ده هزار نخل دارد . انواع مركبات هم در اين زمان به عمل آوردهاند و بر خلاف سابق بسيار است . يك رودخانه در پشت ارك طرف شرقى و يكى در طرف غربى شهر در ميان باغستان جارى است كه تا سه ماه بهار آب دارد و نهايت بامنفعت است . زيرا كه محصول بم يك ماه بعد از عيد درو مىشود و دوازده مزرعه در اطراف بم است كه بعضى از آنها قريه و بعضى مزرعه محسوب مىشود . اطراف جلگهء بم كوهستان بلند است كه چشمهسارهاى زياد از اطراف كوهستان
هامش
( 1 ) - ابراهيم خان ظهير الدوله پسر برادر و پسر زن و داماد فتحعلى شاه بود . وى پدر حاج محمد كريم خان كرمانى پيشواى شيخيه است و از سال 1217 تا پايان عمر يعنى 1240 حكومت كرمان داشت . در مدت حكومت او در كرمان به ايجاد ابنيه و عمران كرمان و بلوچستان توجه فراوان شد .