هواى بلوچستان همهجا خيلى سالم است مگر مكران كه در يك ماه اسد به شدت گرم مىباشد و در اواسط عقرب شروع به باريدن برف مىشود .
زمستان مكران خيلى سخت است و اول بهار آن از ماه ثور است . مع ذلك در ناحيهء لوس و مكران نسبت به ساير جاهاى بلوچستان ، بخصوص كنارهء دريا ، سرما چندان شدت ندارد . در ماه حمل از طرف شمالى مغربى باد سختى در سه هفته على الاتصال وزان است . در كوهستان در فصل جوزا باران شديد مىبارد و خسارت زيادى به زراعت اهالى آنجا مىرساند .
كنداوا از اغلب نواحى بلوچستان خوش هواتر است . اين است كه متمولين بلوچستان غالبا آنجا سكنى دارند . در داخلهء بلوچستان شير و ببر كم است مگر در سرحد مشرقى كه گاهى ديده مىشود بر خلاف كفتار و گرگ و شغال زياد كه در همهجا ديده مىشود و سگ وحشى دستهدسته كه هر دسته از بيست الى سى مىباشد در دشت بلوچستان سير مىكنند . ارغالى و آهو و مرال و خرگوش و بز كوهى در كوهستانات زياد است . عقاب و هما و كركس و زاغچه در اطراف كلات بسيار مىباشد . در هرجا كه آب هست لكلك هم ديده مىشود . كبك و تيهو هم فراوان است . در سواحل بلوچستان كه منتهى به درياى هند مىشود صيد ماهى زياد مىكنند .
اهالى كناره علاوهبر اينكه خوراك خودشان منحصر به ماهى است به گاو و گوسفند و مرغ خانگى هم ماهى مىدهند . در داخلهء بلوچستان در رودخانهها ماهى كم است حيوانات موذى از قبيل مار و عقرب نيز كم دارد . گاو و گوسفند بلوچستان لا تعد و لا تحصى است و بدين واسطه اغلب اهالى چادرنشين و ييلاق و قشلاق مىكنند . اغلب بزهاى آنجا سرخ رنگ است . در جاهائى كه رودخانه هست گاوميش هم دارند . اسبهاى ناحيهء كنداوا از كلات بزرگتر و قوى جثهترند و طاقت هر نوع خستگى دارند . بر خلاف اسبهاى مكران و لوس كه كوچك و كمجثه مىباشند .
قاطر و الاغ هم در آنجا هست . ولى حمل احمال و اثقال غالبا با شتر مىشود .
كنداوا از جميع نواحى بلوچستان حاصلخيزتر است و آذوقهء تمام بلوچستان را مىتواند داد . در باغات شهرهاى بلوچستان هر نوع درخت گرمسيرى و سردسيرى به عمل مىآيد . بادام آن معروف است . خربزههاى آنجا خيلى بزرگ مىشود . كارخانجات در بلوچستان هيچ نيست و پارچه در آنجا نسج نمىنمايند مگر پارچههاى پشمينهء بسيار خشن يا كرباس كه
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 436
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٤٣٦