ايشان نيك فربه باشند . آب دجله از ميان شهر مىگذرد و از فرات ، نهر عيسى مريم هم از شهر به دجله مىپيوندد و در زير شهر به دو فرسنگى آب نهروان با هردو مىپيوندد و به واسط مىرود و آب شط از كثرت زورقها چو در شب ز انجم ره كهكشان نمايد و عظيم خوشنما است . اما به حقيقت آن خوشى به تهلكهء غرق شدن نمىارزد . آب چاه بغداد تلخ و شور باشد و كمابيش پانزده گز فرورود و به جهت ريختن و جامه شستن به كار برند .
مردم آنجا سفيد چهره و خوبروى و خوشخوى و كم غم باشند . اما كسالت بر طبيعت ايشان غالب و پيوسته اوقات خود را به ذوق مستغرق دارند .
اغنيا را غايت تنعم كردن به آسانى ميسر گردد و هرچه از اسباب تنعم طلبند مهيا توان كرد و فقرا را به فلسى چند قناعت نمودن كفاف حاصل شود . و اكثر ايشان ضخيم جثه باشند و ضخامت جثهء ايشان به درجهاى بود كه در زمان الجايتو سلطان به فرمان او خبازى [ را ] كه در بازار نظاميه نشستى وزن كردند هفتصد و چند رطل بغدادى بود . زبان اهل بغداد عربى و چون آن شهر معبر جامع است از مسلمانان اهل تمامت مذاهب « 3 » در آنجا بسيارند . غلو شافعيه راست و قوت حنابله را و از اقوام ديگر اديان هم بسيارند . و مدارس و خانقاه بىشمار است از جمله نظاميه كه ام المدارس است و مستنصريه كه خوشترين عمارات آنجاست . و بر ظاهر آن مزارات و مشاهد متبركه بسيار است : بر جانب غربى مشهد حضرت امام موسى بن جعفر الكاظم و نوادهء او حضرت امام عالم عادل محمد الجواد عليهما السلام است و آن موضع اكنون شهرچهاى است كه دورش شش هزار گام است ؛ و مزارات مشايخ و اولياء و غيره مثل احمد حنبل و ابراهيم ادهم و جنيد بغدادى و سرى سقطى و معروف كرخى و شبلى و حسين منصور حلاج و حارث محاسنى و احمد مسروق و ابو محمد مرتعش و ابو الحسين خضرى و ابو يعقوب بويطى شافعى و ديگر علماء و مشايخ است ؛ و بر جانب شرقى قبر حنيفهء كوفى است و در رصافه - كه شهرچه بوده است - مزارات خلفاى بنى عباس و در شهر مزارات شيخ شهاب الدين سهروردى و عبد القادر جيلانى و بر چهار فرسنگى مزارات شيخ ابو المكارم و شيخ سكران و ديگر مشاهد است كه شرح تمامت آن
هامش
( 3 ) - مقصود حنفى و شافعى و مالكى و حنبلى است ( ا ع ) .