با وزير خارجه [ و ] مجد الدوله « 13 » [ و ] اعتضاد السلطنه « 14 » صحبت مىكرديم . اما سرما نمىگذاشت . تا رسيديم به منجيل . در آخر منجيل اطاق درازى ساخته بودند اسبابهاى چرخ شكسته آنجا بود ديگ بزرگ و بعضى چرخها بيرون مانده بود . محمد حسن خان قاجار كه مأمور و محصل بردن اين چرخهاست آنجا بود . قدرى ايستاده تماشا كرديم . بعد رانديم رسيديم به پل منجيل . حاجى ملا رفيع پياده در سر پل بود قدرى صحبت شد . پل بسيار عالى خوبى است هفت چشمه داشت . روى پل را سنگفرش خوبى كردهاند . رودخانهء قزلاوزن و شاهرود اينجا بههم مىرسند . آب زياد گلآلودى مىآيد . در بهار بههمينقدر آب اضافه و مثل دريا مىشود . از اينجا به بعد موسوم به سفيدرود مىشود بند روى پل و راه بغله زياد بود . معطل شديم . خلاصه رفتيم . از پل كه گذشتيم راه رو به شمال است و راه را به حكم ما چند سال قبل در حكومت سابق مجد الدوله و قاسم خان « 15 » والى از آخر همين پل الى رشت ساختهاند . همهجا از بغلهء كوه است سه چهار سوار باهم مىتوانند بروند . رودخانه الى رستم آباد كه منزل است در دست راست است همهجا از نزديك رودخانه راه است . گاهى راه بلند مىشود به بغل كوه مىرسد . گاهى پائين مىآيد تا لب رودخانه و مثل دالانى اين مجراى رودخانه واقع شده است كه از دره مىرود . عرض دره بسيار كم است و در اوايل به عرض خود رودخانه است .
خيلى تماشا دارد . رودخانه از دره مالامال آب است اغلب راست مىرود و بعضى جا با پيچ و اعوجاج . اين طرف رودخانه كه راه است محال رودبار است . آنطرف رودخانه محال رحمتآباد است . الى دو فرسنگ دره تنگ و طرفين كوههاى سياه با سنگ سخت و خشك قدرى گذشته كوههاى
هامش
( 13 ) - حتما منظور امير اصلان خان مجد الدوله است پسر محمد قاسم خان قاجار قوانلو كه دائى ناصر الدين شاه بود . وى در سال 1288 عضو مجلس دار الشوراى كبرى شد و هم در اين سال درگذشت .
( 14 ) - عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه پسر فتحعلى شاه از رجال دانشمند عصر ناصرى و نخستين وزير علوم و رئيس دار الفنون . وى در شب عاشوراى 1298 درگذشت .
( 15 ) - محمد قاسم خان پسر دوستعلى خان معير الممالك اول پسر حسينعلى بيك بسطامى معير الممالك زمان نادر . محمد قاسم خان ساليان دراز در حكومت ايالات مهم ايران گذراند و در محرم سال 1289 درگذشت .