اين رودخانه تند و مجراى آن گلولاى است و زراعت نقاط سواحل آن بسيار مىباشد .
دويم : رود اورال است كه سرحد شرقى خاك آسيا و اروپ است از كوهستان اوران بورغ « 1 » جارى مىشود و از دامنهء جنوبى كوه اورال [ . . . . ] . اين رود از سرچشمه تا جائى كه وارد دريا مىشود پيچوخم زياد دارد و به چندين جهت جارى است و سه هزار ذرع مسافت جريان اوست . در اواخر پائيز در دهنهء اين رود ماهى زيادى پيدا مىشود و صيد ماهى در اين فصل در اين محل بهترين سرچشمهء مكنت اهالى است .
قدما اين رود را « دائيكس » مىناميدند حالا اورال و ژائيك مىنامند و از جانب شمال به دريا مىريزد .
سيم : شط ولگاست كه بزرگترين شطهاى فرنگ است . سابقا اين شط موسوم به ارها بود حالا اتل مىگويند . سرچشمهء اين شط در مملكت چتور متعلق به روس است . ابتدا از مغرب به مشرق جارى است . اما چون به شهر غازان مىرسد تغيير مجرا داده از شمال مشرقى به جنوب مغربى مىرود و در نزديك حاجى طرخان از نقطهء شمال مغرب وارد درياى خزر مىشود . دهنهء اين شط كه وارد دريا مىشود هفتاد شعبه مىشود و دهنهء او فى الحقيقه درياى بزرگى است . مسافتى كه اين شط طى مىكند تقريبا سه هزار و هشتصد هزار ذرع است . از دهنه الى سه هزار و دويست و پنجاه هزار ذرع هرجور كشتى به آسانى در آن سير مىنمايد و از آن به بعد غير ممكن است . مجراى رودخانه به واسطهء شن و لاى هر سال بلند مىشود و به عرض شط مىافزايد . از جميع شطهاى دنيا اين رود پر ماهىتر است . انواع ماهيهاى گرانبها و لذيذ در او صيد مىشود . شط ولگا به واسطهء بعضى نهرهاى مصنوعى به رود نوا « 2 » كه از وسط پطرزبورغ « 3 » عبور مىكند وصل شده و به اين واسطه مىتوان گفت به درياى بالتيك متصل است . از سمت ديگر باز به واسطهء انهار مصنوعى به رود دوينا « 4 » اتصال يافته و به اين جهت به درياى قطبى راه دارد .
همچنين به واسطهء نهرهاى احداثى به رود دون « 5 » وصل و به
هامش
( 1 ) -orenbourgشهرى در ناحيهء شرق روسيه بر كنار رود اورالoural.
( 2 ) -Neva( 3 ) -Petersbourg( 4 ) -Dvina( 5 ) -Don