ديوانخانه و به واسطهء پل چوبى اين دو طرف بههم وصل بوده . ولى در اين زمان عمارت يكطرف خراب و منهدم است . يكطرف ديگر چند عمارت عالىآباد و اهل اصفهان آن را هفت دست مىنامند و تسميهء پل به پل جوئى از اين جهت است كه بر روى پل نهر كوچكى است كه بعضى اوقات آب دارد . درياچهء بزرگى وسط ديوانخانه هست كه يك شعبه از رودخانهء مستمر از وسط آن مىگذشته . بناى ديوانخانه را شاه عباس ثانى نهاده در جشنها و اعياد شاه عباس ثانى و شاه سليمان در اين عمارت جلوس مىكردهاند . آتشبازى و چراغان به جهت اينكه عكسش در ميان آب مىافتاده خيلى قشنگ ديده مىشده .
جلفا كه سابق يكى از محلات اصفهان بوده و الحال خود شهر مستقلى و در يك ميدانى شهر اصفهان و در حوالى زايندهرود است منقسم به دو قسمت بوده : محلهء كهنه كه شاه عباس اول بنا كرده و محلهاى ديگر كه شاه عباس ثانى ساخت و در تمام اين محله ارامنه ساكن بودهاند . ولى اينك جلفا چند محله است كه ارمنى و مسلمان هردو در آن [ زندگى مىكنند ] . يكى از محلات آن را محلهء تبريزيها مىنامند . كليساهاى خوب در جلفا هست ميدانى دارد كه در آن يكشنبهها ازدحام و جمعيت است و هر قسم جنسى از شهر به آنجا مىبرند و خريد و فروش مىنمايند . خانههاى عالى در جلفا بنا كردهاند .
عمارات رعيتى شهر اصفهان بسيار وسيع و باصفاست . بقاع متبركهء عاليه كه مقابر امامزادههاى واجب التعظيم است در آن متعدد و مساجد عاليهء قديمه و جديده موجود است از جمله مسجد على است كه منار بسيار مرتفع عظيمى دارد « 6 » . در عهد خاقان خلد آشيان در محلهء بيدآباد مرحوم حاجى سيد محمد باقر مجتهد كه از اجلهء علماء دينيه بوده مسجدى عالى بنا كرده كه تالى بناهاى سلطنتى است « 7 » . در يكى از محلات اصفهان كه به شهرستان موسوم بوده مقبرهء يكى از خلفاى بنى عباس است « 8 » .
هامش
( 6 ) - اين منار اخيرا فروريخت .
( 7 ) - اكنون در اصفهان به نام « مسجد سيد » معروف است .
( 8 ) - غرض الراشد بالله پسر المسترشد بالله خليفهء عباسى است كه در جنگ با سلطان مسعود بن محمد سلجوقى شكست خورد و به خوزستان و سپس به اصفهان آمد و در 25 رمضان -