بالجمله محاسن طبيعى و مصنوعى اين شهر به عقيدهء جمهور ائمهء جغرافى بيش از احصاست و نادر مىتوان نقصى براى اين شهر و ابنيهء عاليهء سلطنتى و غيره آن ثابت كرد ؛ - ز اينكه بعضى از اهل سليقه گويند مسجد شاه اصفهان اگر در جنب ميدان شاه نبود بهتر بود . زيرا كه عمارت به اين عظمت به سبب اتساع ميدان كوچك به نظر مىآيد و اندكى از شكوه آن كاسته .
از ابنيهء عاليه كه تازه در اصفهان ساخته شده عمارت سرپوشيده است كه در عهد خاقان خلد آشيان - طاب ثراه - نواب سلطان محمد ميرزاى سيف الدوله « 13 » كه آنوقت حاكم اصفهان بود بنا كرده و بعضى عمارات كه حاجى محمد حسين خان صدر اصفهانى ساخته . اين شهر در هر عصر مجمع فضلاء و علماء و حكماء و شعراء بوده و از ساير بلاد ايران بل خارج ، طلاب به جهت تحصيل به اين شهر مىآمدهاند و در آن تكميل شده به اوطان خود مراجعت مىكردند .
از علماء دينيهء متأخرين و معاصرين مرحوم حاجى سيد محمد باقر مجتهد كه صيت علم و حشمتش شرق و غرب را گرفته و مولد ايشان شفت گيلان [ بوده ] ، مرحوم حاجى محمد ابراهيم مجتهد كه مولدشان كرباس خراسان بوده ، مرحوم حاجى محمد جعفر مجتهد آبادهاى ، مرحوم حاجى سيد اسد الله مجتهد ابن حاجى سيد محمد باقر ، مرحوم حاجى ملا حسينعلى مجتهد تويسركانى ، مرحوم آقا مير سيد محمد مجتهد شاه شاهانى ، مرحوم آقا محمد مهدى مجتهد ولد مرحوم حاجى محمد ابراهيم كرباسى ، مرحوم ملا صالح مجتهد مازندرانى الاصل ، مرحوم آقا مير سيد حسن مجتهد محله نوئى ، مرحوم سلطان العلماء امام جمعه آقا مير سيد محمد ، جناب حاجى شيخ محمد باقر مجتهد سلمه الله تعالى ، جناب آقاى آقا مير محمد حسين امام جمعه ، جناب حاجى ميرزا هاشم سلطان العلماء ابن آقا مير سيد محمد
هامش
( 13 ) - سلطان محمد ميرزا ملقب به سيف الدوله پسر سى و ششم فتحعلى شاه متولد سال 1228 از سال 1240 تا مرگ پدر خود ( 1250 ) در خراسان حكومت داشت . سلطان محمد ميرزا ارشد اولاد فتحعلى شاه است از بطن طاوس خانم اصفهانى ملقب به « تاج الدوله » . در خصوص وى و مادرش غير از تواريخ رسمى قاجاريه مراجعه كنيد به تاريخ عضدى تأليف سلطان احمد ميرزا عضد الدوله برادر سلطان محمد ميرزا ( تصحيح عبد الحسين نوائى ، انتشارات بابك ، سال 1355 ) .