تا قلعه . سيصد خانه در اين قلعه بنا شده مسجد و حمام و عمارت و كوتوال دارد « 2 » . مستحفظين قلعه از قشون خاصه و كمتر از هزار نفر مىباشند مواجبى كه به اينها داده مىشود از سى الى پنجاه تومان است « 3 » . در سال چهل عراده توپ ممتاز بسيار خوب در اين قلعه موجود است . توپها [ كمتر ] از توپهاى اسپانيولى است كه از قلعهء هرمز آوردهاند و بيشتر از توپهائى است كه از قشون عثمانى گرفته شده است . از زمان سلطنت شاه صفى اول تاكنون كوتوال قلعه مجبور به اقامت در قلعه نيست . ولى پيشتر دقيقهاى منفك نمىشده . خزانه و جبه خانهء سلاطين صفويه در اين قلعه است و هيچكس قادر به دخول آنجا نيست . چرا كه سه نفر مستحفظ اين خزانه هستند و هرسه متفقا بايد در را باز كنند و مهر كنند . اول صدر اعظم بعد كوتوال شخص سيم جبهدار باشى . اما من دو مرتبه داخل شدم به اين تفصيل :
وقتى كه شاه صفى ثالث معروف به شاه سليمان به تخت سلطنت جلوس كرد روزى به جهت تماشاى خزانه و جبهخانه به اين قلعه آمد منهم با او بودم . در مخزن اول اسلحه چيده شده بود . اسلحه عبارت از شمشير ، تفنگ ، كمان ، تركشهاى مملو از تير . اسلحههاى ممتاز را كه مرصع به طلا و جواهر بود در صندوقها گذاشته بودند . در مخزن ديگر زره ، چهار آئينه ، كلاهخود حتى زرهى كه به اسب مىپوشانند ( برگستوان ) زياده از حد ديده شد . علاوه بر اسلحهء ايرانى ، اسلحهء كار فرنگ آنجا زياد بود . ساعتهاى مختلف ديدم ، صندوقچههاى انفيهدان طلا و مرصع بخصوص انفيهدانهاى كار ايطاليا ، كرهء ارض كه از فلزات گرانبها ساخته بودند ، دوربينهاى خوب كه از هداياى سلاطين فرنگ بود آنجا چيده بودند . اطاق ديگر مملو از اسلحه بود . اما اسلحههائى كه به جواهر گرانبها ترصيع شده بود . سپرهاى پوست گاوميش ديدم كه گلميخهاى طلا و مرصع داشتند . اگرچه و زنا سبك بودند ، اما معروف بود كه تير هرقدر تيز و بازوى تيرانداز هرقدر قوى باشد از اين سپر نمىگذرد .
هامش
( 2 ) - ايضا : « اين قلعه سيصد و هفتاد خانه و يك ميدان مشق و يك مسجد و يك حمام و يك خانهء وزير دارد » .
( 3 ) - اعتماد السلطنه در مطالب سفرنامه تا حدى دست برده . زيرا شاردن نوشته حقوق سربازان از سيصد تا پانصد فرانك است و اعتماد السلطنه تسعير كرده و نوشته سى الى پنجاه تومان !