تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 99

مساهمون:

ص٩٩
حقوق ديوانيش به تمغا مقرر است در سنهء سى و پنج خانى ( يعنى كاروانسرا ) « 11 » سى و پنج تومان حاصل داشت ولايتش هشت ناحيه و چهارصد پاره ديه بيرون از مزارع كه در داخل ديه‌ها باشد . اول ناحيهء جى در نواحى شهر باشد و هفتاد و پنج پاره ديه دارد و طهران « 12 » و ماربانان و جاوان و شهرستان « 13 » - كه آن را شهر نواصفهان گويند - اسكندر رومى ساخته و فيروز ساسانى تجديدش كرده معظم قراى آن است . دويم ناحيهء ماربين پنجاه و هشت پاره ديه است . اكثر در جانب غربى شهر خوزان و قرطان « 14 » و رنان و اندوان « 15 » معظم قراى آن و به حقيقت اين ناحيه همچون باغى است جهت آن‌كه باغستان اكثر مواضع به همديگر پيوسته و در اين معنى گفته‌اند :
ماربينى كه نسخهء ارم است * آفتاب اندر او درم درم است
و در اين ناحيه قلعه‌اى بوده كه طهمورث ديوبند ساخته است آن را آتشگاه گفته‌اند و در او بهمن اسفنديار آتشكده ساخته بود . سيم ناحيهء كرارج سى و شش پاره ديه است . دشتى و اشكاوند و فيزادان « 16 » از معظم قراى اين ناحيه است و اين ناحيه نيز چون باغى است از پيوستگى ديه‌هاى با هم متصل . چهارم ناحيهء قهاب مىنامند . چهل پاره ديه است و هفشويه و راران قهجا و رستان « 17 » معظم‌ترين قراى اين ناحيت است . آب از كاريز مىخورند و بدين سبب قهاب مىخوانند .
هامش
( 11 ) - كلمهء « خانى » ربطى به « خان » و « كاروانسرا » ندارد بلكه مربوط است به « خان مغول » . غازان خان در سال 701 تاريخى معمول كرد كه اول آن 12 رجب آن سال بود ولى اين تاريخ نگرفت و پس از مرگ غازان برافتاد . ( 12 ) - امروز به نام تيرون ( تيران ) خوانده مىشود و اصفهانيان خود « تيران آهنگران » گويند . ( 13 ) - تصحيح قياسى . متن : « مارمايان و جادوان و شهرستان » . ( 14 ) - متن : « قرطمان » . قرطون ظاهرا همان است كه اكنون « گورتون » خوانده مىشود و گويند بهترين به اصفهان از آن ناحيت است . ( 15 ) - متن : « اندائان » . ( 16 ) - متن : « رشته و اشتكاوند و فرادان » . ( 17 ) - متن : « رادان و رجاورسا » .