محل نمىتواند بود پس مىميرد علم به سبب موت اهل آن . خداوندا بلى ، چون هيچ زمانى خالى از امام قائمى نيست - يا ظاهر مشهور و يا ساكت ترسان پنهان - پس حامل علم فى الجمله هرگز نمىميرد .
و گمان مىكنم كه سخن كه به اينجا رسيد دانشمندان به اين نادان بحث مىكنند كه اى جاهل غافل ! ايشان به اين كلامها استدلال نمىكنند بر اسرار خود كه تو رد كنى ، بلكه مىگويند كه اينها دليل آن است كه سرى مىباشد و علم باطنى هست كه همه كس نمىداند ، بر رد آن كسى كه مىگويد كه علم همين علم ظاهر است . نه اينكه مراد اينها اين باشد كه اين حديثها دلالت مىكند كه آنچه ايشان مىگويند اسرار ائمهء معصومين باشد .
پس مىگويم كه بلى اى دانا ! اما فهميديم مراد استدلال را ، اما مىگويم كه اسرار نهانى بسيار چيزها مىتواند بود ، و ما هم قبول داريم كه بسيارى از علوم را همه كس نمىداند اما چه نفعى به حال تو دارد ؟ باوجود آنكه در بسيارى از آن كلمات محامل ديگر هست كه اشاره به بعض آنها كرديم . بلكه احاديث در بسيارى از مواضع ظاهر بلكه صريح در اين است كه اينها نيست و از جمله احاديثى كه مىتوان استدلال بر كذب اين طايفه كرد اين است كه اغلب آنها از علم شريعت عارى و بىبهرهاند و مسائل حلال و حرام را نمىدانند و كلينى به سند صحيح از معاويه بن وهب روايت كرده قال : سمعت ابا عبد اللّه عليه السلام يقول :
ان آية الكذاب أن يخبرك خبر السماء و الارض و المشرق و المغرب ، فاذا سألته عن حرام اللّه و حلاله لم يكن عنده شىء « 1 » .
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 340 .