بيرون خانه
براى بيرون از خانه باز تكاليف و معتقداتى داشتند كه اول بايد جهت رفع شرور و دفع آفات و بليات « چهار قل » را خوانده به چهار طرف خود ، يعنى عقب و جلو و راست و چپ بدمند و بعد از آن آيت الكرسى را كه خوانده و چرخيده دور خود فوت بكنند و بعد از همه ذكرى را كه به آن عقيده بسته يا از ملا و مرشدى دستور گرفته بودند مثل يا فاتح ، يا غنى ، يا مفتح الابواب ، يا رازق ، يا صلوات كه جامع جميع اذكار معلوم شده بود ، با شماره به زبان داشته تا رسيدن به سر كار تسبيح بگردانند و در بين راه كه با نيت و بىنيت و با قصد و بدون قصد پول به گدا بدهند .
پول به گدا دادنى كه اگر ساير مقدمات توقف و فراموشى ميگرفت اين عمل تعطيلپذير نميگرديد ، چه در صورت با نيت دادن با آن قضا و بلا از تن و جان خود و خانوادهشان دور و روزيشان وسيع و كار و بارشان خوب ميشد . به آن جهت كه دعاى گيرنده ، مثل : بده كه زير دست نشى . بده كه تن بيمار و كيسه بيمار نشى . بده كه محتاج نامرد نشى دنبالشان شده ، از فقر و درماندگى و ناخوش بيمارى و قضا بلا مصونيت مييافتند .
گداپرورى و اعتقادى كه بيش از يكسوم مردم مملكت را گدا و مفتخور ساخته ، بهترين شغل بىدردسر و راه پول بىزحمت پيدا كردن را گدائى تعيين كرده بود . تا آنجا كه كسبهى جزء چندانكه كسبشان به كساد ميكشيد راه گدائى پيشگرفته ، بعضى اميد آخرين خود را گدائى معلوم ميكردند و بخاطر سود و بازدهى و مرغوبيت به صورت يكى از مشاغل رسمى برايش قانون و قرار و استاد و شاگرد و رئيس و مرئوس و محل و مكان و براى مكانش سرقفلى و جهت جلوگيرى از تخلفاتش سرپرست و ناظر و نقيب « 14 » و تنبيه و جرم و جريمه
هامش
( 14 ) . مديحهخوان ، منقبتگو ، كه هم مدح بزرگان دين و هم منقبت سلاطين نموده ، از طرف -