از قواعد مشايعت بود كه اول پسرها و برادرها و خويشان مرده و پشت سر آنها اگر مرد بود خويشان و دوستان و اگر زن بود شوهر و منسوبين دستهى اول و فرزندان در آخر زنها ، در حالى كه از زير چادر اشك ريخته به سر و سينه ميكوبيدند حركت ميكردند تا به غسالخانه رسيده مطابق جنسيت او در صورت ذكور ، مردها و در حالت اناث زنها با او داخل ميشدند و به كار غسل و كفنش ميپرداختند .
همچنين در موقع حركت ، جهت اداى احترام و آبروى ميت « 9 » و آنكه غسال او را نيكوتر شسته سرسرىاش ننمايد بود كه پول در جيبهايش ميگذاردند و از اينرو غسال نيز ابتدا به تجسس جيبهايش پرداخته سپس به كار عريان ساختن و تغسيلش ميپرداخت ، اگرچه با قيد بىچشم و روئى كه به آن معروف بودند و اينكه « اين مشترى را ديگر نخواهد ديد » هر مبلغ هم كه در البسهاش بود باز در هر عمل شستن مطالبهء انعام و پول حمام مينمود كه بايد همراهان ميت بفراخور حال و وضع او چيزى در اختيارش بگذارند ، و گرنه نبايد انتظار استحمام صحيح او را داشته باشند ! چنانچه اين كنايه نيز دربارهء اهميت پول بود كه ميگفتند ( مرده هم اگر بخواهد حرمتش كنند بايد پول عقبش باشد ! ) .
امور مردهشوخانه
در هر صورت مردهشو ابتدا لباسهايش را كنده ، پيچيده براى خود كنار ميگذاشت و يكى از نزديكان متوفى جلو رفته سطل اول آب را به رويش ريخته با گفتن ( منم نترس ) كه با اين كار وحشت آب غسل را از او دور مينمود ! اجازهى حمام ميداد و غسال مانند زندگان ابتدا كيسهاش كشيده ، سپس ليف و صابونش زده ، به صورت غسل ( ترتيبى ) « 10 » اگر مرد بود يك غسل و اگر زن بود سه غسل ، يكى
هامش
( 9 ) . مثلى بود كه ميگفتند مرده هم پيش مردهشور آبرو داره .
( 10 ) . غسل بر دو نوع است يكى ترتيبى و ديگرى ارتماسى . ترتيبى غسلى است كه پس از طهارت ابتدا سر و گردن را آب ريخته نيت غسل سر و گردن به اين ترتيب كه ( غسل ميكنم ترتيبى به نيت سر و گردن قربتا الى اللّه ) نمايند و سپس طرف راست بدن را با نيت ( غسل ميكنم ترتيبى به نيت طهارت سمت راست بدن و نصف عورتين قربتا الى اللّه ) شسته ، يا در آب ببرند و در آخر طرف چپ را با نيت ( غسل ميكنم ترتيبى به نيت طرف چپ و تمام عورتين قربتا الى اللّه ) و آن را تمام بكنند ، كه اين غسل در عدم دسترسى به آب كثير و جاهائى كه خزينه و مثل آن در دسترس نباشد صورت ميپذيرد ، تا آنجا كه با كاسهء آبى اگر نجاست بدن زائل شده باشد انجام ميگيرد و غسلى كه براى زمان حال كه جز دوش و حمام دوش در اختيار نيست به كار ميآيد ، و غسل ارتماسى غسلى است كه پس از شستشوى و طهارت و ازالهى نجاست بدن نيت كرده در آب « بطورى كه آب تمام بدن را بپوشاند » فرو رفته بيرون ميآيند .