بطريقى كوشاى اصلاح اعمال ناپسند خود گرديده ، برايشان قبح و گناه رفتار ناشايست مضاعف و بمراتب بزرگتر جلوه كرده ، درصدد توبه و انابه و استغفار برآمده ، از زنا و لواط و ميخوارگى و قمار و تقلب و دروغ و كمفروشى تبرّا جسته ، تا آنجا كه شيرك خانهها « 18 » و فاحشهخانهها تعطيل كامل گرديده ، زنهاى خودفروش آب توبه بسر ريخته ، تا آخر صفر و حداقل تا سوم امام كه سيزدهم محرم بود از ( كار ) كناره ميگرفتند و در جرگهء عزاداران درآمده ، چه بسيار كه خود ، مجلس عزا ترتيب داده ، مداح و روضهخوان دعوت ميكردند !
به همين حساب بود شوخى و خنده و تفريح و مزاح و خوشگذرانى و عيش و نوش كه در اين ايام متروك گشته ، اقدام بهر لذت و سرور را دشمنى با امام حسين ميدانستند ، كه بطريق اولى تعطيل عقد و نكاح و عروسى و مزاوجت بود كه در اين دو ماه ممنوع گرديده ، آن را شوم و بدعاقبت مىانگاشتند ، و مثل اين بود رخت نو پوشيدن و سر تراشيدن و اصلاح كردن و حنا و خضاب بستن و براى زنان البسهء رنگين پوشيدن و آرايش كردن و سر و بر آراستن و از شرايط حالت عزا داشتن بود ، سر و پا برهنه راه رفتن و ژوليدگى و پريشانى و اندوهزدگى و ژندهپوشى و موى سر و رو بلند داشتن و گل بسر و بر ماليدن ، كه مخصوصا سر و روى و بدن به گل و لجن آغشتن از جمله نذرها نيز بود كه تا آخر ايام عزا صاحب نذر بايد آن را رعايت داشته استمرار بدهد ، اگرچه ترك واجبات امثال غسل و وضو و نماز و ديگر فرائض كرده از ديگر احكام مثل آن سرپيچى نموده باشد .
نذرها
اين نيز نذرهائى بود كه مردم براى اين دو ماه جهت خود و فرزندان و رفع گرفتارىها در نظر ميگرفتند : آب دادن ، شربت دادن ، سقائى ، دادن نان و ماست ، انواع آشها مانند آش كشك ، آش شلهقلمكار ، شير برنج ، آش امام زين العابدين « 19 » ، مخصوصا آش ابودردا « 20 » كه مصالح اين دو آش را هم گدائى ميكردند . خرما ، حلوا ، شكر پنير ، اگر فصل ميوه بود انجير ، انواع چلو ،
هامش
( 18 ) . عرقفروشى ، پيالهفروشى .
( 19 ) . آشى شبيه و در مصالح آش شلهقلمكار با تفاوت اينكه مصالحش را گدايى مىكردند . گدايان و متكديانى كه به همين بهانه تمام سال اين آش را بهانهء دريوزگى از نقد و جنس قرارميدادند .
( 20 ) . آشى شبيه آش امام زين العابدين .