آداب و رسوم اول خود را فراموش نكرده و با آئين اسلام نيز كاملا آشنائى نداشتند . احتمالا جهت قبر براى آنها فرق نميكرده است « 1 » از اينرو به سمت قبله اهميت زيادى ندادهاند .
3 - ميدانيم كه كليه قوانين اسلام يكباره در همهء نقاط بهويژه نقاط دورافتاده ( البته دور از مركز وضع قوانين اسلامى مكه يا مدينه ) منتشر نشده است بلكه به علت نبودن وسيله چاپ و انتشار قرآن يا رساله و كتب دينى ديگر كه اطلاعات كامل و دستورات و قوانين دينى را يك جا و كلا در اختيار خواننده ميگذارد اهم اين قوانين سينهبهسينه نقل گرديده و به وسيلهء پيشوايان و جانشينان و نمايندگان آنها ( كه همان حكام اسلامى بودند و از طرف پيامبر و خلفاى اسلامى به شهرهاى مهم دنياى آن روز فرستاده ميشدند ) به شهرها و دهات رفته است .
ميتوان گفت در قرون اوليه اسلام اين موضوع كه بايد مردگان را روى دست راست و رو به قبله خوابانيد به اين نقطه از ايران نرسيده بوده است و شايد هم اين اصل زياد مهم نبوده است كه در آن عهد به سيراف نرسيده بوده ولى اين دستور كه نبايد در قبر مرده چيزى بگذارند به آنجا رسيده بوده است « 2 » كه در تمام قبور رعايت شده و در هيچ گورى شيئى گذاشته نشده است .
4 - نشناختن جهت قبله و ناآشنائى آنها با محل اصلى كعبه نيز يكى از دلايلى است كه ميتوان ارائه داد و گفت كه سازندگان اين قبور احتمالا هنوز نميدانستهاند كه چگونه بايد قبور را رو به قبله ساخت ، آيا سر جسد يا پاى مرده بايد رو به قبله باشد و يا صورت مرده .
اين است كه در ساختن قبور دقت نشده است و امروزه عدهاى بر اين
هامش
( 1 ) - بصفحات 151 و 157 همين كتاب و طرحهاى مربوط به قبور تلباكون كه بوسيله آقاى اشميدت و طرحهاى مربوط به قبور اسلامى شاهتپه كه بوسيله آقاى آرنه حفارى شده است مراجعه شود . ( ش 85 تا 96 )
( 2 ) - در قبور اسلامى شاهتپه اين اصل هم رعايت نشده است و گاهى اشيائى همراه مرده دفن كردهاند .