تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 384

مساهمون:

ص٣٨٤
مردمان صنعت‌كار كه از اقصاى ممالك جلب هر گونه قماش و متاع نمايند ؛ به صنايع ايشان اهالى بلد و قصبات بياسايند و بازارها را بيارايند و اسباب كارخانه‌جات را بيفزايند . اما طبقهء پست كه محتاجان باشند ، سزاوار است كه دارندگان به دستگيرى ايشان پردازند و نگذارند كه يكباره درمانند . خداى تعالى براى هر طبقه اندازه‌اى قرار داده ، هر يك از رعايا را به والى آن قدر حق است كه كار او به اصلاح گرايد و با فساد سر ننمايد . اى ممالك ! هر وقت خواهى كه يكى را مأمور امرى نمايى ، آن كس را اختيار كن كه از خدا بترسد و مطيع و پيرو پيمبر و امام باشد ، با دامن پاك و حلم كامل كه گاه خشم تند نرود ، اگر عذر گناه آرند بپذيرد ، با ضعفا به رقت عمل نمايد و از عهدهء جلوگيرى اقويا برآيد . از اين طايفه ، صاحبان حسب و نسب و آن‌ها را كه از خاندان كرم‌اند برگزين و اشخاصى كه به بزرگى خو كرده‌اند مزيت ده و زمره‌اى را كه اهل سربلندى و شجاعت باشند برترى نه ! چه صاحبان اين خصال جامع انواع كرامت‌اند ، و داراى اقسام مكرمت . در پرسش حال ايشان چنان باش كه به پدر و مادر شايسته و در خور است ؛ اگر تقويتى به ايشان كنى پيش خود چيزى مپندار ، هر وعده كه به آن‌ها دادى وفا كن ! اين تفقدات ، آن طايفه را بر آن وادارد كه دلالت و راهنمايى خود را از تو دريغ ندارند و در حق تو گمان نيك برند . اى مالك ! سردارى عسكر كسى را شايد كه با لشكريان در مال خود مؤاسات كند . علاوهء راتبهء مقرره ، به هر يك آن قدر عطا و احسان نما كه بتوانند بستگان و متعلقان خود را آسوده دارند . چون اين سلوك را ديدند ، البته ايشان هم در جهاد يك دل و يك جهت مطيع فرمان تو گردند . در اين وقت كه از تو محبت ديدند ، زوال سلطنت نخواهند و انقراض او را آرزو نكنند . آن‌ها را وسعت ده و بر حسن خدمت‌شان آفرين گوى ! قدر و مقام جمله را ظاهر ساز ! زحمات هر يكى را به زبان تمجيد كن ! چه ، تمجيد و اظهار آن دليران را به كار وادارد و ساكن را نيز بر سر غيرت آرد . بايد كار هر كس را به او بشناسانى ، رنج اين را نسبت به او ندهى ، مبالغهء بىحد ننمايى ، يعنى نه از آن بكاهى ، نه از اين بيفزايى ! زحمت بزرگ را كه جاه بلند ندارد كم ننگرى و اگر امر خطيرى روى نمود و تدارك او مشكل شد و ندانستى چه كنى ، او را به خدا و رسول بازگذار كه خداى تعالى فرموده :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ، فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ »
. اى مالك ! براى حكومت شرع و انجام مهام قضا كسى را انتخاب كن كه در حقيقت بر ديگران برترى داشته