( Douglas ; The Jesuite Missionaries in Siam ( 1650 - 1700 )
( ضميمه ترجمه انگليسى سفرنامه ژروز . كتاب ياد شده )
با قتل فالكن و فرار « دفارگ » و سربازانش توطئه استقرار فرانسويان در سيام پايان يافت و پدران يسوعى فرانسوى كه مسئوليت زيادى بر عهده داشتند مجبور شدند كفاره كارهاى خود را بپردازند . سه نفر از آنها براى رهائى از مجازات سر تراشيده و به كيش بودائى گرويدند . بقيه پس از مدتى زندان از كشور اخراج گرديدند . ( كمپفر . ايضا ص 120 ) براى اطلاعات بيشتر علاوه بر منابع ذكر شده ر ك به :
1 - Hutchinson ; Adventurers in Siam in the 17 th Century . London . 1940 . 2 - Lingat ; Une Lettre de Veret Sur la revolution Siamoise de 1688 . Toung Pao . T . 31 . 1935
شمارهء 37
درباره ارتباط دو فرزند آقا محمد با برادر شاه و توطئه آنان در مراجع مورد مطالعه اطلاعى بدست نيامد ولى تاريخ رسمى سلطنت نرائى اشاره باينموضوع نموده و نام همدستان اصلى شاهزاده را ذكر كرده است شايد ايرانيان نيز دو تن از آنان باشند . در آنجا برادر پادشاه و رهبر مخالفين شاهزاده
« Trai - P'uwanaht Titayawongse »
خوانده شده است .
و بگفته اين تاريخ : « هر وقت كه شاهزاده براى شرفيابى به قصر سلطنتى مىآمد عادت داشت كه به سراغ
Pra Sitee - Chai
و
Tau Raht
و
Nai Pin
رفته و روزانه با آنها نجوى نمايد . . . . »
« به شاه اطلاع دادند كه
Praya Patlung
و
Pra Puri - Pritchah
كه به منصب فرماندارى
Putlung
تعيين گرديده بودند براى انجام وظيفه به محل خدمت خود نرفتهاند ولى عادت دارند كه شبها بملاقات شاهزاده بروند و با او توطئه كنند . . . . »
( History of Siam , Reign of H M . Somdetch Pra Narai . Transl . Smith . Bangkok .
( ص 2
1880 .
شمارهء 38
تاشارد در سفرنامه خود ( كتاب چهارم صفحه 185 ) طريقه گذراندن نامه را به دستور قديم بشرح زير توصيف مىكند :
« اما درباره سفراء پادشاهان مستقل مانند شاه ايران ، مغول كبير ( پادشاه هندوستان ) ، امپراطوران چين و ژاپن بطريق زير عمل ميكنند :
امراء كبار ( ماندارن ) درجه يك و دو نسبت بمرتبه خود پشت سر هم در پائين تخت شاه در وضعيت سجود قرار ميگيرند . امراء ديگر نيز در دو طالار تحتانى مجاور كه ذكر آنها رفت در همان وضعيت مىمانند » .