سورت يا ديگر جهازاتى كه به طرف سورت رود بگيرم و اين جهاز از مردم سورتست نهايت بنابر انكه شما در آنجائيد از تاخت و تاراج آن دست برداشتيم اگر خواهيد شما را با اسباب خود روانه سورت نموده جهاز را با اموال تجار و صاحب جهاز گرفته به خدمت جندرال ميفرستيم . چون رفتن بسورت با عدم جهاز بيصورت بود و موسم آمدن تنگدست لابد راضى شده باينكه در همين جهاز به طرف
جزيره ممبائى « 1 » كه در حوالى سورت و سردار ايشان در آنجا بودند شد لهذا كپيتان مزبور جمعى را تعيين نموده آمدند و لنگر جهاز را برداشته ما را روانه جزيره مزبوره گردانيدند و بعد از رسيدن آنجا جندرال لوازم ديدن و محبت و يكرنگى كه لازمهء اخلاص ايشان است نموده چون به آن جهاز بنابر كهنگى اعتماد اينكه روانه بندر عباسى كنند نداشت التماس چند يومى توقف در انجا نمود كه بعد از آن كشتى را سامان و ما را روانه مقصد نمايد .
نهايت چون حاكم سابق سورت را معزول و حاكم جديدى به جهت مصالحه و تحقيق مطالب ايشان از حضور تعيين نموده بودند و مشار اليه بعد از ورود به بندر مزبور كس فرستاده تعهد انكه بر وفق مدعاى ايشان منبعد سلوك نمايد نموده بود لهذا جندرال با جهازاتى كه داشت روانه سورت گرديد و اين بندگان بنابر عدم جهاز تا سه ماه و نيم در آن جزيره كه در نهايت بدآبوهوائى و كثافت و گرانى و سكنهء آنجا
هامش
( 1 ) - كذا فى الاصل . منظور جزيره و شهرى است كه ما امروز بتقليد از اروپائيان آن را بمبىBombayمىناميم . در رساله ذيل التحفه كه در حوالى سال 1219 هجرى نوشته شده نام اين شهر « ممبئى بفتح ميم اول و باى ابجد در ثالث و سكون ميم دوم و دو ياى خطى كشيده در آخر » آمده است . ( عبد اللطيف الحسينى : رساله ذيل التحفه . 1263 ه . ق . ص 9 ) ظاهرا نام قديمى جزيره « ممببائى »( Mumba - bai )بوده و به الهه ممب ( بائى در زبان مرهته بمعنى بانو مىباشد ) يكى از ربة النوعهاى هندوئى و زن سيوا تعلق داشته است . مؤلف هابسن جابسن مىنويسد كه زيارتگاه اين الهه را در قرن هفدهم ميلادى از محل اصلى به داخل شهر منتقل ساختند .
در اواسط قرن 14 ميلادى اين قسمت از هندوستان به تصرف سلاطين مسلمان گجرات درآمد و در سال 1534 سلطان بهادر شاه گجراتى ممبائى و جزاير كوچك مجاور آن را به پرتغاليها واگذار نمود و بعد از سال 1662 بطوريكه گفته شد انگليسىها در آنجا مستقر گرديدند .