دارند در اوايل نهايت محنت و مشقت از دست ايشان مىكشيدهاند و هر جا آدم ايشان ميديدهاند گرفته ميخوردهاند اما الحال قرار به آن دادهاند كه آنچه از مردم ايشان بميرد به عنوان باج و خراج بايشان فرستند به شرط آنكه منبعد آزارى به زندههاى ايشان نرسانند .
و ديگر از جمله جزاير جليله جزيره مشهور به
منيله « 1 » است و از شهر ناو الى آنمكان با باد موافق بيست روز ميروند و آن جزيره الحال در تحت تصرف پادشاه كستيلان است « 2 » و از پاىتخت والى اين جزيره ششماه راه است و بهر چند سال حاكمى كه در آنجا قرار داده تغيير ميدهد اگرچه فيما بين جميع پادشاهان فرنگ دستور چنانست كه احدى را در هر مرتبه خدمتى كه دادند تا سه چهار سال او را در آن خدمت گذاشته چون موعد منقضى شود اگر خوب كرده او را از آنمرتبه ترقى داده خدمت ديگرش بهتر از آن ميفرمايند و الا از آن خدمت نيز معزولش ميسازند تا آنكه باعث اميدوارى و عبرت ديگران باشد و اگرچه انتفاع بسيارى از آن جزيره بپادشاه مزبور نميرسد نهايت باعتبار انكه عرض مملكتش تا ششماه راه باشد آنجا را دارد . و آنجزيره در نهايت خوشى هوا و خوبى و صفا و خانههاى خوب و حال چندين هزار خانه فرنگيان و ديگر طوايف در آن مسكن دارند و همه چيز در انجا خصوصا شكر و موم سفيد و ديگر چيزها بهم
هامش
( 1 ) - در متن اصلى « ميله » آمده است كه به منيله ( نزد بطلميوسManiolaeو پرتغالىManilha) تصحيح گرديد . در سال 1521 ميلادى دريانورد پرتغالى ماژلان كه در خدمت اسپانيا بود در جريان سفر بدور جهان به جزايرى رسيد كه آنها را « ايلعازر مقدس »( San Lazarus )ناميد و در همين جزاير نيز طى نبردى با يكى از سلاطين محلى به قتل رسيد .( Pigafetta . First Voyage Round The World By Magellan . Hakl . Soc . )اسپانيائىها بهموجب اين اكتشاف آن جزاير را حق خود ميدانستند و تصرف و اداره امور آنها را كه به افتخار فيليپ دوم پادشاه خود « فيليپين » ناميدند به نايب السلطنههاى « اسپانياى جديد » ( مكزيك ) كه مقر حكومتشان در آكاپولكو( Acapulco )بود محول نموده بودند .
ر ك به تعليقات شماره 78
( 2 ) - در نسخه اصلى « كپيتان » آمده كه به « كستليان » ( كاستيلCastillaبمعنى اسپانيا ) تصحيح گرديد .