ايام او را از بدگوهرى و ناروائى در صف نعال « 1 » بازار خويشش نشانيده و صرافيان چهارسوى دار العيار روزگار لولوى بحرين را چگونه در صفا و بها با مرواريد انجا در ميزان اعتبار پله تساوى دهند و حال انكه هر نقد گوهرى كه صاحب بصيرت كالا ديده در ميزان نظر با او سنجيده از خفت بجز رنگ زردى و سبكى نكشيده و ناظمان لئالى گوهرشناسى آن در يتيم را در قيمت و بها با لؤلؤ هر جا در سلك يكرشته منتظم نساختهاند « 2 » .
و اين جزيره را پادشاهيست كه نسبت بپادشاهان زيربادات عظمتى دارد « 3 » نهايت لشگر و خدموحشم او همان رعيت است و با انكه انمكان جزيرهايست چنين مسموع شد كه جمعى هستند كه سر بدائره اطاعت نداشته در مخالف او ميكوشند و آن پادشاه عاجز از قلعوقمع ايشانست . و از قديم الى چند سال قبل ازين بندر اينجزيره در دست فرنگيان پرتگالى بوده و انتقاع آنجا را ميبرده و در انجا قلعه و جائى در نهايت خوبى و استحكام ساخته بودند و درين اوقات كه جماعت فرنگيان ولنديس چنانچه مشهور و احتياج بتفسير ندارد بنوعى كه تمام بنادر آنحدود و ممالك ديگر را به تصرف خود درآوردهاند اولا پادشاه اينجزيره را خود در جزو
هامش
( 1 ) - درگاه - پائين مجلس - كفشكن .
( 2 ) - سياح پرتغالى تشرا در اواخر قرن شانزدهم ميلادى مرواريد بحرين را با مرواريد خليج منار مقايسه كرده و مىنويسد كه مرواريد بحرين از حيث كيفيت و وزن سرآمد همه است .
« از جهت وزن چون در ميان دو مرواريد مشابه از حيث اندازه و شكل هميشه مرواريد بحرين سنگينتر از مرواريد جاى ديگر است » . ( ص 176 )
بگفته همين سياح صيد مرواريد در توتكرى در آوريل و مه شروع مىشود يعنى 2 ماه قبل از فصل صيد در بحرين ( ژوئيه - اوت ) و فروش آن از اواسط ژوئن شروع و تا سپتامبر و اكتبر ادامه دارد . ( ص 179 )Teixeira , The Travels . Transl . Sinclair . London . 1902 .( 3 ) - منظور راجه سنگه دوم ( 1632 - 1687 م ) مىباشد . ر ك به تعليقات شماره 79