سال اعلى با تجارات و انتفاعات مملكت قريب به هفت هزار كاتى مىشود « 1 » .
پس از تحرير نسخه مداخل اگر به نوشتن مخارج نپردازد دخلى ندارد .
تفصيل مخارج سلطان سيام
آنكه پادشاهان اكثر زير بادات را مخارجى كه بقلم تواند آورد نميباشد جهت آنكه كليهء آن مواجب و انعام و تيول و وظيفه و مدد معاش و خيرات و زكوه و ديگر اخراجات پوشش و لباس و تكلف و اطعمه و اغذيه و ديگر صرف عمارات عاليه است و به حمد اللّه كه ايشانرا از آنها مطلقا بخشى و نصيبى نيست و طى تكلفات رسمى نموده شيوهء بىتكلفى و بيوضعى را سرمايه تعيش و اعتبار خود ساختهاند نهايت فرمانفرماى سيام « 2 » نسبت با پادشاهان ابناى جنس خود بنابرانكه معاشرت بسيار با مردم ايران داشته خرق عادت كرده به خيال وضع و خوردن طعام و شراب بدستور متعارف و بپوشش لباس تن داده و بساختن ظروف و تحصيل فروش پرداخته و بفكر نام و نشان و رابطه و آشنائى با سلاطين جهاندار كامكار افتاده و چنانچه سابق عرض شد مكرر كس به آستان ملائك پاسبان و به خدمت فرمانفرماى ممالك هندوستان و ديگر پادشاهان فرستاده
هامش
( 1 ) - اگر كاتى را 675 شاهى ( فراير كتاب ياد شده . ص 211 ) حساب نمائيم جمع عوائد سالانه پادشاه سيام بالغ بر 23625 تومان ميگرديده است . در مقام مقايسه بايد اضافه نمائيم كه شاردن ( سفرنامه - جلد پنجم ص 413 ) درآمد سالانه شاه سليمان را 32 ميليون ليور فرانسه يا ( بقرار 5 / 4 ليور برابر با 1 تومان ) كمى بيش از 000 / 710 تومان برآورد كرده است .
اين رقم با آنچه كه در تذكره الملوك كه ظاهرا در پايان دوره صفوى برشته تحرير درآمده نوشته شده مطابقت دارد . بگفته اين كتاب عوائد سالانه خزانه شاهى حدود 000 / 785 تومان بوده است . ( تذكره الملوك . كتاب ذكر شده . ص 228 )
( 2 ) - لازم به تذكر است كه در هيچ جاى كتاب مؤلف سفينه نام پادشاه سيام را ذكر نمىكند شايد هم آن را نميدانسته است . چه ژروز در اينباره مىنويسد : « در كشور سيام رسم است كه نام پادشاه را تا بعد از وفات وى مردم نبايد بدانند و فقط تعداد معدودى از بزرگان كه براى تمشيت امور مملكت لازم است به آن آگاهى داشته باشند آن را مىدانند . » ( كتاب ياد شده - ترجمه انگليسى . ص 101 ) اين مخفى نگاهداشتن اسم شاه براى اين بوده است كه كسى نتواند بوسيله سحر و جادو به او آسيبى برساند . ر ك به تعليقات شماره 72