چهار يك « 1 » مىباشد و چون وقت باران نيسان شد آنچه باران در جوف آن برگهاى پيچيده ميرود منجمد شده كافور مىشود و آن در ملك مكاثر و جاوه كه پادشاه عليحده دارد و اين كافور كه مشهور به جودانه يعنى كافور جاويدانه است در نهايت سفيدى و خوبى در آنجا بهم ميرسد « 2 » و پر قدر و قيمت است چنانچه در آن ولايت يك من به وزن شاه كمتر از شانزده تومان نميدهند و اين قسم كافور كه در ميان اكثر مردم صرف مىشود كافور نيست بلكه معمولى و اجزائى چند است كه باهم ممزوج ساخته از چين و جپان مىآورند بسيار بىقدر و قيمت است « 3 » اگرچه اين روايت بر خلاف رواياتست كه ارباب سير در كتب خود ايراد كرده و گفتهاند كه كافور را درخت عليحده مىباشد در نهايت بزرگى و عظمت چنانچه صد كس با هزار نفر در سايه آن مىتوانند نشست اما به حسب معنى موافقت و احتمال صدق دارد . « 4 » جهت آنكه درخت كيله « 5 » موصوفه در بلاد هندوستان هست و باران نيسان بر او مىبارد و حاصلى نميدارد « 6 » و ممكنست كه باران نيسانى كه به ولايت مكاثر بارد اين حاصل آورد چنانچه باران
هامش
( 1 ) - يك چهارم ذراع يا قريب به 20 سانتيمتر .
( 2 ) - ابن بطوطه كافور جودانه را « نوعى كافور كه درپاى درخت آن انسان يا فيل كوچكى را سر بريده باشند . » مينويسد . ( سفرنامه ترجمه فارسى . ص 655 )
صاحب تحفه العالم در وصف پيگو مىنويسد كه « كافور جودانه به قدر نخودى و بزرگتر در آنجا بهم ميرسد » . ( كتاب ياد شده )
( 3 ) - عرايس الجواهر در سال 700 ه قيمت بهترين نوع كافور ( فنصورى و رياحى ) را يك من ( تبريز ) 300 دينار تبريز و كافور معمولى را يك من پنج دينار مىنويسد . ( كتاب ياد شده . ص 262 )
( 4 ) - كافور از درخت مخصوص كافور( Cinnamomum camphora )بدست مىآيد .
درخت كافور كه بارتفاع 12 تا 14 متر ميرسد داراى برگهاى هميشه سبز و گلهاى كوچك سفيد بدون گلبرگ و ميوههايى گرد و ريز مىباشد .
( 5 ) - در هندى كيلا( Kila )به معنى موز است .
( 6 ) - در كشور سيام نيز قريب به 20 نوع موز به شكل و رنگ و اندازههاى مختلف بدرازاى يك انگشت تا چند وجب وجود دارد . ما بين رنگها آنچه بيشتر جلب توجه مىكند طلائى - سبز - بنفش - قرمز - خالدار و راهراه مىباشد .