عاقل كامل صاحبراى مستقيم كارديده روزگار گذرانيده كارآزموده فهيم صادق القول صاحب اعتبار كه مكرر او را برجوع خدمات آزموده بنوعى باشد كه بر مصلحت و كردار او اعتماد و اعتبار توان كرد چنانچه حكما و ارباب نقل و دانش گفتهاند كه رسول پادشاه زبان اوست و هركه خواهد كه عنوان نامه ضمير و لسان و ترجمان برطبق كلام وصى رسول امين جناب امير المومنين كه فرمود « رسولك ترجمانك و سر عقلك » « 1 » دل اينكس را داند بايد از گفتار و كردار فرستاده او معلوم كنند چه اگر از وى هنرى و فضيلتى ظاهر شود و اثر پسنديده و عمل ستوده مشاهده افتد بر حسن اختيار و كمال مردشناسى آنشخص دليل باشد چنانچه در بعضى از تواريخ مسطور است كه چون اسكندر ذو القرنين خواستى كه رسولى به جائى فرستد خود تغيير لباس كرده برسم رسالت ميرفت « 2 » و باينجهت گفتهاند كه .
نظم
فرستاده بايد كه دانا بود * به گفتن دلير و توانا بود « 3 »
ازو هرچه پرسند گويد جواب * بنوعى كه باشد طريق صواب
سخنهاى خوش آشكارا كند * بدانسان كه مجلس تقاضا كند
بسا كس كه از يك حديث درشت * بهم زد جهانى و خلقى بكشت
يكى ديگر از گفته دلپسند * ميان دو تن طرح يارى فكند « 4 »
و چنانچه باستقراء معلوم شد هيچيك از سلاطين كفره مانند پادشاهان نصارا درين ابواب جد و جهد نمينمايند چون خواهند احدى را خدمتى مرجوع دارند اولا او را خدمات سهل فرموده و هميشه جوياى احوال او مىباشند . و هر دو سه سال كه اين
هامش
( 1 ) - كذا فى الاصل . ولى در نهج البلاغه اين گفتار به صورت : « رسولك ترجمان عقلك و كتابك ابلغ ما ينطق عنك » ذكر شده است .
ر ك : فيض الاسلام . ترجمه و شرح نهج البلاغه . تهران 1328 . ص 1221 .
( 2 ) - اشاره است به رفتن اسكندر برسولى نزد دارا و نزد قيدافه و پيش فغفور ( ر ك به شاهنامه )
( 3 ) - مصرع دوم اين بيت فردوسى به صورت : « به گفتن توانا و بينا بود » بيشتر مشهور است .
( 4 ) - مقايسه كنيد با آنچه كه كسماس درباره مناظره بين ايرانيان و روميها در حضور پادشاه سيلان مىنويسد . تعليقات شماره 56