كه به حليهء چند روزه دولتى متحلّى گردد بايد كه خود را صدرنشين قصر خلافت و سرورى و صاحب نگين مملكت دادگسترى تصوّر نكند و ارتقا به مدارج عاليه اولوالامرى و اعتلا به معارج واليه سلطنت حقيقى تمنّا ننمايد . مصرع :
هركسى را اين تمنّا كى رسد .
بلكه استحقاق مرتبهء اولوالامرى و خلافت حضرت بارى به حكم سباق و سياق آيت كريمه ، واليى را مسلّم است كه امانات را به اهلش سپرده باشد و عمرى در طريق حكم بر [ سرير ] « 1 » معدلت بسر برده چنان كه سياق آيت به امر اين دو خصلت ناطق است كه .
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ »
« 2 » و اين سعادت حاكمى را ميسّر است كه در سوانح امور و مصالح قضاياى جمهور رجوع به كتاب ملك عليم و حديث رسول كريم كند ، چنان كه سياق آيت امر است به اكتساب اين صفت كه :
« فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ . »
« 3 »
نقل است كه روزى مسلم بن عبد الملك 252 / 13 از روى مفاخرت به سلطنت و اغترار به فرمانفرمايى مملكت ، ابن حازم را كه زاهد اهل مدينه بود گفت : نه شما مأموريد به طاعتدارى و فرمانبردارى ما ، به قول حضرت بارى كه مىفرمايد :
« وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ »
ابن حازم گفت : نه شما معزول مىشويد از امارت وقتى كه مخالفت حق ورزيد به قول او ، سبحانه و تعالى ، كه :
« فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ »
لا جرم سزاوار اين دولت و لايق اين سلطنت پادشاهى است كه در كلّ احوال نيكوكارى را عمده كار خويش سازد كه : « انّ اللّه لا يضيع اجر من احسن عملا » « 4 » و در وقت جذبات هوا پرهيزگارى را متمسّك عقل خود دارد كه :
« وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ »
« 5 » و به دولت اين جهانى كه در معرض زوال است و بر شرف انتقال ، فريفته نشود و كار مملكت را به احسان و معدلت كه از ايزد تعالى بدان مأمور است رونق و طراوت دهد و انديشه ظلم و عدوان كه مرتع « 6 » آن وخيم و عاقبت آن ذميم باشد از ساحت سينه دور دارد و در جملگى افعال از حدود اوامر ايزدى درنگذرد و از همگى اعمال اقتناء زاد
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 / 58 ) .
( 2 ) . نساء ( 4 / 58 ) .
( 3 ) . نساء ( 4 / 59 ) .
( 4 ) . اشاره به سورهء كهف ( 18 / 30 ) .
( 5 ) . بقره ( 2 / 194 ) .
( 6 ) . معتبه .