پس همچنين اميرى كه تقوى و پرهيزگارى و معدلت و ديندارى را زاد آخرت 251 / 1 و ذخيره عقبى سازد و مثمر سعادت عظمى و منتج كرامت كبرى شناسد و توقّى « 1 » از متابعت شهوات نفسانى و اجتناب « 2 » از ارتكاب هفوات انسانى لازم و واجب شمرد و دست نهمت از ايثار نعمت اين جهانى كه آثار آن بس زود ناپديد شود كشيده دارد و جز به فرمان ايزدى نرود و به غير طريقهء سنّت محمّدى نسپرد اطاعت فرمان او عين اطاعت فرمان من باشد و مخالفت و عصيان او محض مخالفت و عصيان من ، از اين روى كه سلسلهء اين سه فرمان با همديگر باز بسته است و اطاعت هر يكى با ديگر پيوسته . حضرت الهى اطاعت فرمان پادشاهى را با اطاعت فرمان خويش و حبيب برگزيدهء خود در يك سلك كشيده است ، كه :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ »
« 3 » يعنى : اى طايفهاى كه گرد كعبه ايمان طايف و از شقاوت مخالفت فرمان رحمان خايف [ ايد ] اطاعت فرمان پروردگار و اطاعت امر رسول مختار اختيار كنيد و از فرمانبردارى جناب شهريار كه اوليالامر و سايهء كردگار است ذاهل مباشيد كه اطاعت او عين اطاعت ماست و عصيان او محض عصيان ما چه خاتم ملك و ملّت و نگين تمكين پادشاهى او آرايش از ما يافته است ، و منابر اسلام در معموره عالم به ذكر القاب شاهنشاهى او جمال از ما گرفته ، كسوت سلطنت او را به طراز : « كلّ « 4 » ميسّر لما خلق » ما معلّم ساختهايم و توقيع منشور دولت او را به طغراى
« تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ »
« 5 » ما پرداخته و علم اقبال او بر سر عالميان ما افراختهايم و به حكم
« تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ »
« 3 » تاج عزّت بر سر او ما نهادهايم و ديباج معذرت بر دوش [ او ] ما انداخته ، و بر مقتضاى [ آيهء شريفه ] :
« وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى عِلْمٍ عَلَى الْعالَمِينَ »
« 6 » اهليّت او بدين منصب شريف شناختهايم ، و او را به انواع الطاف و اصناف اعطاف نواخته . شعر :
دل او سايهء يزدان شد و خورشيد در اوج * جز به جان خدمت آن سايهء يزدان نكند
او به حق شاه جهان باشد و شك نيست كه حق * هيچ كس را به خطا شاه جهانبان نكند
اصحاب بصيرت و ارباب يقين را در اين آيت كريمه دلالت بر جلالت شأن سلاطين و رعايت عظمت فرمانفرمايان روى زمين است امّا هر صاحب شوكتى و صاحب صولتى
هامش
( 1 ) . و لومى .
( 2 ) . احتياب .
( 3 ) . نساء ( 4 / 59 ) .
( 4 ) . به نظر از ر . ك : حواشى و فهرست احاديث .
( 5 ) . آل عمران ( 3 / 26 ) .
( 6 ) . دخان ( 44 / 32 ) .