لطفهايى كه كرد چندين گاه * يادآور اگر وفادارى
چشم سر داد و چشم سر ايزد * چشم جاى دگر چرا دارى
عمر ضايع مكن كه عمر گذشت * زرگرى كن كه كيميا دارى
هر سحر مر تو را ندا آيد * سوى ما آ كه داغ ما دارى « 1 »
زهى بخت صاحب دولتى كه در زمرهء
« الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ »
« 2 » داخل گردد و در سلك طايفهء
« وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا »
« 3 » منخرط شود و چون در همه حال پناه او به درگاه إله است و ملجاء و ملاذ او آستانهء آن بارگاه ، در وفاى عهد تساهل نكند ، و در رعايت شرائط ايمان تغافل نورزد ، تا اگر بار ديگر محتاج آن حضرت شود ،
« وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ »
« 4 » در حضرت بارى تبعهء شرمسارى نباشد .
حكايت [ نذر سلطان محمود به تقسيم غنائم ميان فقرا ]
- آوردهاند كه چون سلطان محمود ، حصّنه اللّه بالفضل و الجود 244 / 10 ، روى به طرف سومنات آورد با حضرت خداوند ، جلّت قدرته ، عهد كرد كه اگر فتح آن قلاع و اخذ آن بقاع دست دهد آنچه از غنايم حاصل شود ايثار فقرا كند چون به عون ايزدى عساكر منصوره بر آن ديار استيلا كردند و خزاين و اموال عالمى از غنيمت به حضرت سلطان آوردند . سلطان گفت : با خداى عهد كرده بودم كه غنيمت بر فقرا صرف كنم بعضى از خواصّ چنان نمودند كه جميع جنود و حشم و عبيد و خدم هم فقراءاند و هم غربا ، اموال غنيمت در ميان ايشان قسمت كردن منافى وفاى عهد نيست ؛ سلطان را در اين معنى تردّدى حاصل شد در اين حالت درويشى خرقهپوش مىگذشت به اشارت سلطان شرف حضور دريافت ، سلطان قصّهء عهد با درويش در ميان نهاد و از فكر و انديشهء خواصّ حضرت نيز خبر داد . درويش گفت : ما را نظر بر ظاهر است و حق را اطّلاع بر ضماير و وقوف بر سراير ؛ چون در زمان عهد با حضرت يزدان فقراى لشكر ، به خاطر سلطان خطور نكرده است و حضرت « عالم الغيب و الشّهادة » بر اين معنى مطّلع ، اكنون نظر بايد كرد كه با آنكه عهد كردهاى ديگرباره احتياج به درگاه او خواهى آورد و در سوانح احوال و مصالح اعمال به امداد فضل او محتاج خواهى شد يا نى ؟ اگر بار ديگر در وقايع و مهمّات و شدايد و ملمّات به دستگيرى و فريادرسى او حاجت خواهد بود نامهء
هامش
( 1 ) . ر . ك : حواشى .
( 2 ) . مؤمنون ( 23 / 8 ) .
( 3 ) . بقره ( 2 / 177 ) .
( 4 ) . سجده ( 32 / 12 ) .