چنان گفت : قوله
« فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى . »
« 1 »
( 158 ) و اگر كسى ( را ) چنان ظنّ بود كه مر [
b
51 ] رسول را - عليه السّلام - و مخلصان او را بروزگار ايشان همه سعادت بود وز منافقان و كافران رنجه نبودند ، ظنّ او خطا بود ، بل رسول - عليه السّلام - بروزگار خويش رنجه و تنگدل و بضرورت بود ، چنانك خداى تعالى همىگويد مر او را بر سبيل تعزيت « 2 » بدين آيت : « 3 » قوله :
« وَ لَقَدْ نَعْلَمُ
« 4 »
أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ، وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ . »
« 5 » « 6 » همىگويد « ما همىدانيم كه « 7 » دل تو تنگ شود بدانچ همىگويند « 8 » ؛ تو مر خداى را سپاس دار باش و تسبيح كن وز نماز كنان باش ، و بپرست خداى را تا عمرت سپرى شود . »
( 159 ) و چو معلوم كرديم كه اين سؤال به ظاهر قول درست نيست ، و نه سعادت و نه شقاوت بر جملگى خلق نيفتد اندر دنيا و نه اندر دين « 9 » ، اكنون « 10 » گوييم : اين سؤال بر آن روى درست آيد كه گوييم : سعادت و شقاوت اندر عالم صغير واجبست كه اوفتد بزمانى و زمانى مر عقلا را كه ايشان اندر عالم صغير بدان منزلتاند كه مردم اندر عالم كبير بر آن است ، اعنى عاقل از مردم عامّ هم بدان منزلت است كه مردم از ستور .
( 160 ) و آن نكته كه اين مرد اندر سيّم بيت ازين بيتها گفتست كه ما اندر شرح آنيم - باز فردا چون دى بود ، چنين خبرست از انبيا و حكما
هامش
( 1 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 257
( 2 ) تعزيت : تعريتA( 3 ) آيت : آيدA( 4 ) نعلم : يعلمA( 5 ) سورهء 15 ( الحجر ) آيهء 97 - 99
( 6 ) فسبح : و سبحA( 7 ) كه : كرA( 8 ) گويند :
گويدA( 9 ) اندر دين : اندرينA( 10 ) اكنون : و اكنونA