آنها چه خواهد بود فَقُلْ پس بگو كه بقدرت كامله يَنْسِفُها رَبِّي پراكنده سازد آن جبال را پروردگار من نَسْفاً پراكنده ساختنى فَيَذَرُها پس بگذارد آن جبال را ، يعنى مقر آن جبال را قاعاً خالى از همه چيز صَفْصَفاً هموار ، و على ابن ابراهيم گفته كه « قاع » زمينى است كه صلابت خاكى در آن نباشد و « صفصف » زمينى كه گياهى در آن يافت نشود . لا تَرى فِيها عِوَجاً نبينى تو در آن زمين كه قرارگاه جبال بود اعوجاجى و نشيبى وَ لا أَمْتاً و نه فرازى . يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ در آن روز پيروى كنند مردمان خوانندهء خداى تعالى را در محشر لا عِوَجَ لَهُ ميلى و عدولى نيست هيچ مدعوى را از آن داعى بلكه بدون ميلى و انحرافى بسوى او آيند وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ و پست شود آوازها لِلرَّحْمنِ اى « لمهابة الرحمن » تا مضاف محذوف باشد ، يعنى از مهابت خداى بخشنده فَلا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْساً پس نشنوى تو در آن روز از آنها هيچ آوازى مگر صداى آهسته و نرم ، على ابن ابراهيم از حضرت ابى جعفر الباقر عليه السّلام روايت كرده كه در آن روز حق سبحانه و تعالى ملكى را نزد پيغمبر آخر الزمان صلى اللَّه عليه و آله فرستد در وقتى كه آن حضرت براى شيعيان مرتضى على عليه السّلام گريان باشد « فيقول له الملك : ان اللَّه يقول لك : يا محمد ان شيعة على قد وهبتهم لك يا محمد و صفحت لهم عن ذنوبهم بحبهم لك و لعترتك و الحقتهم بك و به من كانوا يقولون به و جعلناهم فى زمرتك فاوردهم حوضك » . يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ در آن روز سود ندهد شفاعت كسى إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ اى « الا شفاعة من اذن له الرحمن » مگر شفاعت كسى كه اذن داده باشد مر او را براى شفاعت خداوند بخشنده وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا و پسنديده باشد بواسطهء قرب و منزلتى كه شافع راهست سخن او را ، كه شفاعت است ، بنا بر اين ضماير در اين آيه راجع بشافع است ، و مىتواند كه راجع بمشفوع باشد ، و حاصل معنى آنكه و سود ندهد شفاعت مگر كسى
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحة 87
مساهمون: مير جلال الدين حسينى ارموى (محدث)
ص٨٧