با نفسهاى خود در روز قيامت چه در آن روز با نفسهاى خود دشمنى آغاز كرده زبان بملامت و عتاب بگشايند كه چرا در دنيا اختيار ايمان نكردند تا آنكه درين جا به اين عقوبات گرفتار نگردند
إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمانِ
متعلق بمحذوفست اى : لمقت اللَّه اذ تدعون الى الايمان يعنى هر آينه مقت خداى تعالى وقتى است كه خوانده مىشديد شما بسوى ايمان يعنى ايمان بولايت امير المؤمنين عليه السّلام چنانچه على بن ابراهيم روايت كرده
فَتَكْفُرُونَ
پس نگرويديد شما به آن و نميتواند كه اذ تدعون متعلق به لمقت اللَّه مذكور باشد زيرا كه لازم مىآيد فصل باجنبى ميان متعلق و متعلق عليه
قالُوا
گويند كافران
رَبَّنا
اى پروردگار ما
أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ
بميرانيدى ما را دو نوبت
وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ
و زنده گردانيدى ما را دو بار على بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمودند كه :
ذلك فى الرجعة .
ظاهرا مشار اليه ذلك : قول كفار باشد يعنى اين قول كفار در زمان رجعتست درين صورت بايد كه مراد از احيائين و اماتتين احيا و اماته قبل از رجعت باشد . بنا برين مراد از احيائين احيا در دنيا و احيا در قبر است براى سؤال و مراد از اماتتين اماته در دنيا و اماته در قبر است بعد از سؤال كه رجعت پس از اينها واقع مىشود و ميتواند كه مراد از ذلك فى الرجعة اين معنى باشد كه تثنيهء مذكور تحقق در زمان رجعت مييابد و جمعى از مفسرين گفتهاند كه مراد از اماتهء اول نزد انقضاى آجالست و ثانيه در قبر بعد از زنده گردانيدن براى سؤال و احياء اول در قبر است و ثانى در وقت بعث و نشور و ملا فتح اللَّه كاشى رحمه اللَّه تعالى در خلاصة المنهج گفته كه اين اصح اقوالست زيرا كه منقول از اهل بيت است . پوشيده نماند كه احاديث اهل بيت عليهم السلام در تفسير اين آيه آنچه به نظر اين كثير التقصير رسيده همين حديث على بن ابراهيم است و اين احتمال خارج از آنست
فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا
پس اعتراف كرديم ما بگناهان خود
فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ
پس آيا هست بسوى بيرون آمدن ما ازين عذاب هيچ راهى ؟ و بعد ازين قول جواب كفار دهند كه
ذلِكُمْ
اين عذاب شما
بِأَنَّهُ إِذا