واحد از مهزوم
وَ مِنَ الْأَحْزابِ
صفت جندند و بعضى گفتهاند كه يعنى بعد ازين در بدر و در ساير مصارع خودشان مغلوب و مهزوم خواهند شد چنانچه حال ساير كفارست كه چون با پيغمبر خود در مقام محاربه ميآمدند غير از مغلوبيت ثمره نمييافتند بنا برين « هنالك » اشارت ببدر و خندق و غير آنها خواهد بود و مراد از هر دو تفسير اينست كه هر گاه ايشان اين نوع جماعت باشند پس تدبير كاينات و ارتقاء مدارج سماوات چه نوع از ايشان متمشى خواهد شد ؟ و به جهت تسليهء خاطر مبارك حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله كه قريش تكذيب آن حضرت ميكردند ميفرمايد كه :
[ سوره ص ( 38 ) : آيات 12 تا 16 ]
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتادِ ( 12 ) وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ أُولئِكَ الْأَحْزابُ ( 13 ) إِنْ كُلٌّ إِلاَّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقابِ ( 14 ) وَ ما يَنْظُرُ هؤُلاءِ إِلاَّ صَيْحَةً واحِدَةً ما لَها مِنْ فَواقٍ ( 15 ) وَ قالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَنا قِطَّنا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسابِ ( 16 )
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ
تكذيب كردند پيش ازين مشركين قريش ، قوم نوح پيغمبر خود نوح را و قوم عاد هود را و چون قوم بحسب معنى افادهء جمعيت مىكند بنا برين فعل آن را مؤنث آورد و فرمود :
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ
وَ فِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتادِ
و تكذيب كرد فرعون كه خداوند سلطنت و ملك مستحكم بود مر پيغمبر خود موسى را و اين تشبيه استحكام ملك و سلطنت اوست بخيمه كه اطراف آن را بميخها مستحكم كرده باشند و بعضى گفتهاند كه ذو الأوتاد اشارت بكثرت خيمههاست كه دال بر كثرت لشگر و حشم است و ميتواند كه مراد اين باشد كه فرعون خداوند عذاب باوتاد بود به اين معنى كه هر كرا ميخواست كه بكشد و عذاب كند او را چهارميخ ميكشيد تا آنكه در زير آن بميرد چنانچه در سورهء مباركهء فجر خواهد آمد كه اين معنى را در علل الشرائع از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده . على بن ابراهيم در سورهء