وَ قالُوا
و گفتند منكرين بعثت
أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الْأَرْضِ
آيا چون كه غايب شويم ما در زمين و به خاك آميخته گرديم چنانچه اعضاى ما از اجزاى خاك متميز نباشد
أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ
آيا ما درين هنگام در آفرينش تازه خواهيم بود و نوبت ديگر برانگيخته خواهيم شد ؟ استفهام درين جا استفهام انكارى است به اين معنى كه ما هرگز مبعوث نخواهيم شد
بَلْ هُمْ
بلكه ايشان
بِلِقاءِ رَبِّهِمْ
بديدن و به رسيدن جزا و مكافات پروردگار خود در آخرت
كافِرُونَ
منكرانند . در كتاب توحيد در ضمن حديث طولانى از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه مراد از لقاء پروردگار بعث است : مرويست كه قرائت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام :
أ إذا صللنا بفتح صاد مهمله و كسر لام
است يعنى وقتى كه اجساد ما در قبر گنديده شود باز زنده خواهيم شد ؟
چنانچه در جوامع الجامع گفته
« روى عن على عليه السّلام و ابن عباس : صللنا بالصاد و كسر اللام من صل اللحم و اصل اذا انتن »
قُلْ
بگو اى محمد
يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ
قبض ارواح شما مىكند فرشته مرگ كه عزرائيل است
الَّذِي
آن ملك الموتى كه
وُكِّلَ بِكُمْ
گماشته شده است بر شما بواسطه قبض ارواح
ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ
پس بعد از قبض روح بسوى جزاى پروردگار خود بازگرديده خواهيد شد . و در من لا يحضره الفقيه نقل كرده كه شخصى از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد كه حق تعالى درين سوره قبض ارواح را بملك الموت نسبت داده و در جاى ديگر « 1 » قبض ارواح را بذات مقدس خود نسبت داده فرموده كه
هامش
( 1 ) - س زمر 39 ، ى 42