تا آنكه احدى از شما نماند . پوشيده نماند كه بنا بر حديث من لا يحضره الفقيه اين حديث خالى از اشكال نيست .
وَ لَوْ تَرى
و اگر ببينى تو اى محمد يا اگر ببينى تو اى بيننده
إِذِ - الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ
وقتى كه گناهكاران در پيش افكنده باشند سرهاى خود را از غايت مذلت و خجالت
عِنْدَ رَبِّهِمْ
نزد پروردگار خود در موقف حساب حالكونى كه گويند آن گناهكاران كه
رَبَّنا
اى پروردگار ما
أَبْصَرْنا
ديديم آنچه كه بما وعده كرده بودى از اقوال و اهوال قيامت
وَ سَمِعْنا
و شنيديم از تو تصديق پيغمبران تو در آنچه ما تكذيب آنها ميكرديم
فَارْجِعْنا
پس برگردان ما را در دار دنيا تا آنكه ما
نَعْمَلْ صالِحاً
بكنيم كارى نيكو
إِنَّا مُوقِنُونَ
بدرستى كه ما صاحبان يقين و جزميم درين روز از آنچه مخبر صادق ما را خبر داده بود و شكى ما را در آنها نمانده . و چون مشركان اين سخن را بگويند حق سبحانه و تعالى بگويد كه :
[ سوره السجده ( 32 ) : آيات 13 تا 14 ]
وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ ( 13 ) فَذُوقُوا بِما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا إِنَّا نَسِيناكُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 14 )
وَ لَوْ شِئْنا
و اگر ميخواستيم ما
لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ
هر آينه ميداديم در دنيا هر نفسى را
هُداها
آنچه را كه وسيلهء هدايت او ميشد يعنى او را ملجأ ميساختيم بر ايمان و همه را ميگردانيديم معصوم ليكن چون مقتضاى تكليف اختيارست نه الجاء و اضطرار لهذا زمام كفر و ايمان را بدست اختيار ايشان گذاشته بوديم
وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي
و ليكن ثابت شده است اينقول از من كه
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ
هر آينه پرسازم دوزخ را از كفار جن و آدمى همهء ايشان
فَذُوقُوا