كردن شما است در شب و روز به جهت استراحت و قوت قواى نفسانى و حيوانى
وَ ابْتِغاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهِ
و جستن شماست روزى را از بخشش او . و نزد بعضى مفسرين تقدير آيت اينچنين است كه : و من آياته منامكم بالليل و ابتغاؤكم من فضله بالنهار پس در آيت تقديم و تأخيرى باشد بحسب معنى
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه درين منام و أبتغى
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
دلالتهاست و عبرتها براى جمعى كه بشنوند به گوش تفكر و استبصار
وَ مِنْ آياتِهِ
و از جمله علامات قدرت خداى تعالى
يُرِيكُمُ الْبَرْقَ
اى : ان يريكم البرق . كلمهء ان مصدريست و مدخول خود را بمصدريت فرود ميرود يعنى بعضى از علامات نمودنست برق را بشما
خَوْفاً
به جهت ترسانيدن مسافران از رسيدن باران و صواعق
وَ طَمَعاً
و به جهت طمع مقيمان به رسيدن باران و منتفع شدن از آن . نكتهء حذف درين جا به جهت اينست كه تا بحسب ظاهر فعل يريكم به حال خود باقى باشد و افاده كند تجدد برق را چنانچه در واقع برق متجدد است و ايراد آن در «
أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ
» كه بعد از اين ميآيد به جهت اينست كه تا بحسب ظاهر دلالت بر ثبات كند زيرا كه كلمهء ان مدخول خود را بمصدريت و اسميت فروز ميآرد و اسم دلالت بر ثبات و دوام دارد و قيام سماوات و ارض بامر خداى تعالى در واقع امرى است ثابت و دايم
وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً
و فرو ميفرستد از طرف آسمان باران را
فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ
پس زنده ميگرداند و تازه ميسازد به آن باران زمين را تا از آن گياه تر و تازه رويد
بَعْدَ مَوْتِها
پس از افسردگى و پژمردگى و خشگى آن
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه در اين ارائهء برق و انزال باران
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
هر آينه علامتها است بر قدرت كامله و حكمت شاملهء الهى براى گروهى كه تعقل كنند و دريابند كمال قدرت و حكمت ربانى را .
وَ مِنْ آياتِهِ
و از نشانهاى قدرت او
أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ
ايستادن آسمان و زمين است
بِأَمْرِهِ
بمحض فرمان او جل جلاله نزد بعضى مفسرين ذكر آيات قدرت به اين