رويم و بجايى برويم كه ما را در آنجا معيشتى نباشد ؟ حق تعالى اين آيت را نازل گردانيد
وَ هُوَ السَّمِيعُ
و اوست شنوا مر قول شما را
الْعَلِيمُ
دانا به نيات شما . و بعد از اين حق تعالى ذكر اعاجيب اقوال و اعمال مشركين مىكند و ميفرمايد :
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ
و اگر سؤال كنى تو اين مشركان را كه
مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
كيست كه آفريد آسمان و زمين را
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
و مسخر ساخت آفتاب و ماه را
لَيَقُولُنَّ اللَّهُ
هر آينه مشركان گويند بنا بر فطرت اسلام كه به آن زائيده شدهاند كه خداى تعالى خالق و مسخر آنها است نه غير او
فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ
پس چون برگردانيده ميشوند از توحيد ؟ يعنى هر گاه اين مشركان دانند كه خالق آسمان و زمين و كارفرما خداى تعالى است پس چرا روى از حق برميتابند و غيرى را شريك حق تعالى ميگردانند .
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ
خداى تعالى فراخ مىكند روزى را براى هر كه خواهد
مِنْ عِبادِهِ
از بندگان خود
وَ يَقْدِرُ لَهُ
و تنگ ميسازد روزى را براى هر كه خواهد ميتواند كه ضمير له راجع شود به « من يشاء » سابق كه حق سبحانه و تعالى وسعت روزى آنها را خواسته تا اشارت باشد بر اينكه شخصى واحد مختلف مىشود گاهى فراخ روزيست و وقتى تنگروزى و ميتواند كه راجع به من يشاء شود باعتبار عموم و ابهامى كه در آنست و مراد غير آنها باشد كه حق تعالى خواهش وسعت روزى آنها كرده
إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
بدرستى كه خداى تعالى به همه چيز داناست و ميداند كه كدام كس را مصلحت وسعت رزق است و كدام كس را ضيق رزق بلكه ميداند كه مصلحت يك شخص در دو وقت فراخى و تنگى است
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً
و اگر بپرسى تو از اهل شرك كيست كه فرو فرستاده از ابر آب باران را
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ
پس زنده كرده و تازه ساخته بسبب آن آب باران زمين را
مِنْ بَعْدِ مَوْتِها
از پس مردگى و افسردگى آن