« دخول » باشد و حقيقت اين كلام ببدا اشبه است از نسخ . مخفى نماند كه بدون نسخ دفع منافات ميان اين دو آيه ميتوان كرد زيرا كه مراد از « عنها مبعدون » اينست كه اهل ايمان از عذاب دوزخ دورند نه از دخول در آن و مراد از ورود در جهنم دخول است اما آتش براى ايشان خاموش گردد ، بلكه مشعور به ايشان نباشد چنانچه از احاديث معلوم شد ، و در كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه حمى مقدمهء مرك است و زندانخانهء مؤمن در دنيا ، و آن حصهايست مر مؤمن را از آتش دوزخ . و در اعتقادات ابن بابويه رضى اللَّه عنه مذكور است كه مؤمن وقتى كه داخل آتش گردد المى و آزارى نميرسد او را و المى كه ميرسد به او وقت بيرون آمدن از آتش است « فيكون تلك الآلام جزاء بما كسبت ايديهم » و نكتهء ورود مؤمنين بر نار ميتواند اين معنى باشد كه از ملاحظهء نار و عذاب آن كمال فضل و احسان را دربارهء خود مشاهده نموده ، فرح و سرور ايشان تزايد پذيرد ( اللَّه اعلم بحقايق الامور )
كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً
هست ورود مردمان بدوزخ اشرافا او دخولا واجب بر پروردگار تو
مَقْضِيًّا
حكم كرده شده بوقوع آن .
ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا
پس بعد از اشراف يا دخول آدميان در دوزخ ، نجات دهيم آنانى را كه اجتناب ورزيدند از كفر و معاصى و داخل گردانيم آنها را در جنت
وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها
و واگذاريم ستمكنندگان را كه ارباب شرك و عصيانند در آتش جهنم
جِثِيًّا
در حالتى كه ايشان به زانو درآمده باشند .
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ
و چون خوانده شود بر ظالمان و مشركان آيتهاى ما حالكونى كه آن آيات محكماتند و دلالت ظاهره بر ربوبيت رب العالمين دارند
قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا
گويند آنان كه كافر شدند
لِلَّذِينَ آمَنُوا
مر آنانى را كه ايمان آوردند
أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ
كدام ازين دو طائفه : اهل كفر كه مائيم يا اهل ايمان كه شمائيد
خَيْرٌ مَقاماً
بهترند از روى مرتبت و منزلت
وَ أَحْسَنُ نَدِيًّا
و نيكوترند از روى قوت لشكر و اهل مجلس ، يعنى ما را منزلت و قوت لشگر بيشتر از شماست ، حاصل