قُلْ
بگو اى محمد
مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ
هر كه باشد در گمراهى . و در تتمهء حديث حضرت صادق عليه السّلام است كه : مراد از «
مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ
» آنانند كه ايمان بولايت امير المؤمنين عليه السّلام و بولايت ما ائمهء هدى نمىآرند ، پس ايشان هم ضال خواهند بود و هم مضل
فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا
پس بايد كه مدد كند خداى بخشنده مدد كردنى ، يعنى مدد مىكند مر او را به طول عمر و تمتع از مشتهيات دنيوى خداى بخشنده مدد كردنى ، اگر چه لفظ « فليمدد » بصيغهء امر و انشا واقع شده ، اما مراد خبر است
حَتَّى إِذا رَأَوْا
تا آنكه ببينند
ما يُوعَدُونَ
آنچه وعيده كرده شدهاند به آن ، و آن وعيد
إِمَّا الْعَذابَ
يا عذاب در دنيا است مانند قتل و اسر كه قبل از خروج قائم آل محمد بر ايشان واقع خواهد شد
وَ إِمَّا السَّاعَةَ
و يا عذابى است كه نزديك بقيامت در وقت خروج قائم آل محمد خواهند ديد
فَسَيَعْلَمُونَ
جواب « اذا رأوا » است يعنى چون آن عذابها را مشاهده كنند پس زود باشد كه بدانند بمعاينه نزد ظهور صاحب عصر و زمان عليه صلوات اللَّه الملك الرحمن كه
مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً
كيست بدتر باعتبار قدر و منزلت نزد قائم آل محمد
وَ أَضْعَفُ جُنْداً
و كيست ضعيفتر از روى لشگر و مددكار ايراد ضمير مفرد مثل « له » و « هو » و جمع مانند « راوا » و غير آن باعتبار لفظ « من » و معنى آن است .
وَ يَزِيدُ اللَّهُ
معطوف است بر «
مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ
» اى « قل يزيد اللَّه » يعنى بگو اى محمد زياد مىكند خداى تعالى بتوفيق و لطف خود «
الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً
» آنانى را كه راه حق يافتهاند باتباع قائم آل محمد و عدم انكار او هدايتى را بعد از هدايتى چنانچه در تتمهء حديث كافى مذكور است كه حضرت صادق عليه السّلام در تفسير آيهء «
وَ يَزِيدُ اللَّهُ
» تا آخر ، فرمودند كه
« يزيدهم ذلك اليوم هدى باتباعهم القائم عليه السّلام حيث لا يجحدونه و لا ينكرونه »
ترجمهء اين آيات چنانچه نوشته شد مستفاد از حديث حضرت صادق عليه السّلام است كه در كتاب مستطاب كافى ايراد كرده و اللَّه هو الكافى
وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً
و عملهاى پايدار نيكو خوب است نزد پروردگار تو از روى جزا و پاداش
وَ خَيْرٌ مَرَدًّا