گياه و زراعت نبوده باشد و چون مراد از بلده مكانست لهذا بتذكيره ميتا آورد و مضمون آيه «
وَ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ
» تا آخر در سورهء مباركه اعراف نيز گذشت
وَ نُسْقِيَهُ
و بياشامانيم آب را
مِمَّا خَلَقْنا أَنْعاماً
ببعضى مخلوقات ما كه چهار پايانند
وَ أَناسِيَّ كَثِيراً
و بمردمان بسيار « اناسى » يا جمع انسى است يا جمع انسان اگر جمع انسان باشد اصلش اناسين است كه نون آخر متبدل بيا شده و بعد از آن بواسطه اجتماع مثلين ادغام احد ياءين به ديگرى كردند تخصيص بانعام و اناسى با آنكه همه احتياج بآشاميدن آب دارند به جهت آنست كه وحوش و طيور را غالبا آسانست كه در طلب آب باماكن بعيده روند و خود را به آب رسانند بخلاف انعام و انسان كه بر ايشان طلب آب در اماكن بعيده دشوارست بنا بر اين است كه گفتهاند كه مراد از انعام و اناسى انعام و اناسىاند كه در باديهها جا گرفتهاند زيرا كه انزال باران براى آنها بيشتر از انعام و اناسى كه در شهرها ميباشند ضرور است بواسطهء آنكه در شهرها آبار و انهار بسيارست كه در باديهها نمىباشد .
وَ لَقَدْ صَرَّفْناهُ
و هر آينه بتحقيق گردانيديم اين قول امتنان به باران را
بَيْنَهُمْ
ميان مردمان و ذكر كرديم آن را در قرآن و در ساير كتب منزله
لِيَذَّكَّرُوا
تا آنكه تدبر كنند در قدرت كاملهء ما و اقرار نمايند بوحدانيت ما
فَأَبى أَكْثَرُ النَّاسِ
پس ابا كردند و قبول ننمودند بيشتر مردمان
إِلَّا كُفُوراً
مگر ناسپاسى و كفران نعمت را كه اين را قبول كردند و بعضى مفسرين معنى «
وَ لَقَدْ صَرَّفْناهُ
» را تا آخر چنين گفتهاند كه و هر آينه بتحقيق گردانيديم ما باران را ميان مردمان و داير در اراضى و اماكن آنها تا بدان وسيله خداى تعالى را به ياد آرند و شكر اين نعمت را بجا بيارند و بسيارى از مردم قبول نكردند مگر كفران را نعمت را و گفتند كه نزول باران از جانب او نيست بلكه به جهت مقارنهء فلان ستاره است با فلان ستاره .
[ سوره الفرقان ( 25 ) : آيات 51 تا 55 ]
وَ لَوْ شِئْنا لَبَعَثْنا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ نَذِيراً ( 51 ) فَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ جاهِدْهُمْ بِهِ جِهاداً كَبِيراً ( 52 ) وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً ( 53 ) وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً ( 54 ) وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ وَ كانَ الْكافِرُ عَلى رَبِّهِ ظَهِيراً ( 55 )