حضرت رسالتپناه صلى اللَّه عليه و آله كه الحال بقيد كتابت درآمد تعارض و تنافى است .
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ
فخر الدين رازى گفته كه مروى از حضرت على عليه السّلام است كه « سجل » نام فرشتهاى است كه كتب اعمال بنى آدم را بعد از رسيدن به او درهم مىپيچد ، يعنى ياد كن روزى را كه در هم پيچيم آسمان را مانند پيچيدن فرشته مر كتب اعمال خلايق را ، در اين صورت « طى » مصدر مضاف بفاعل است .
و على بن ابراهيم بعد از ايراد اينكه سجل نام فرشتهاى است كه طى كتب مىكند آورده كه مراد از «
نَطْوِي السَّماءَ
» اين است كه : « نفنيها فتتحول دخانا و الارض نيرانا » يعنى ياد كن روزى را كه فانى مىگردانيم ما آسمان را پس مىگردد آن آسمان دود و زمين آتش . بنا بر اين مراد از « طى سجل » مر كتابها را اين معنى دارد كه همچو فانى گردانيدن فرشته طومارهاى حساب خلايق را بعد از فراغ از محاسبه و اگر مراد از سجل طومار باشد در اين صورت « طى » مصدر مضاف بمفعول است و فاعلش محذوف « اى كطىّ الطاوى السجل للكتب اى لاخفاء المعانى المكتوبة » يعنى مىپيچيم ما آسمان را مانند پيچيدن پيچنده طومار را براى پنهان كردن معانى نوشته شده در آن
كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ
هم چنان چه آغاز كرديم نخست آفريدن را هم چنان اعاده مىكنيم آن را تا اعاده مثل ابداء باشد ، بعضى گفتهاند كه : كيفيت اعاده آن چنين است كه حق تعالى اشياء را معدوم بالكليه مىگرداند و بعد از آن در مقام اعاده وجود مىبخشد چنانچه بار اول معدوم بالمرّه بودند كه خداى تعالى آنها را لباس وجود بخشيد .
و بعضى گفتهاند كه : خداى تعالى اشياء را معدوم بالكليه نمىگرداند بلكه اجزاى آن را متفرق مىسازد و در مقام اعاده جمع و تركيب آن اجزاء متفرقه مىكند و حيات مىبخشد . و در تأييد اول گفتهاند كه اين آيه دلالت بر معنى اول دارد زيرا كه خداى تعالى تشبيه كرده اعاده را بابداء و در ابتداء اشياء معدوم بالمره بودند كه خداى تعالى بقدرت كاملهء خود آنها را موجود گردانيد پس در اعاده نيز بايد كه