را ، آتش دوزخ يا وعدهء عذاب
فَلا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّها
پس استطاعت نداشته باشند باز گردانيدن آن را
وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ
و نباشند ايشان كه مهلت داده شوند ، و به جهت تسليهء خاطر مبارك حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله مىفرمايد كه :
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيات 41 تا 44 ]
وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَحاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ ( 41 ) قُلْ مَنْ يَكْلَؤُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ مِنَ الرَّحْمنِ بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ ( 42 ) أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ تَمْنَعُهُمْ مِنْ دُونِنا لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنْفُسِهِمْ وَ لا هُمْ مِنَّا يُصْحَبُونَ ( 43 ) بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتَّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ ( 44 )
وَ لَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ
و هر آينه بتحقيق استهزا و سخريه كردند قوم كفار برسولان و پيغمبرانى كه بودند پيش از شما
فَحاقَ
پس احاطه كرد و فرو گرفت
بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ
به آنان كه سخريه كردند برسولان ، بنا بر اين « منهم » صلهء « سخروا » است بمعنى « بهم » و ميتواند كه « منهم » بمعنى « من حالهم » باشد
ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ
اى « جزاء ما كانوا به يستهزءون » يعنى قومى كه از قول و فعل انبيا استهزا و سخريه مىكردند ، رسيد بديشان جزاء آنچه بودند كه به آن سخريت ميكردند ، پس مستهزءين تو اى محمد بجزاى عمل خود خواهند رسيد .
قُلْ
بگو اى محمد با سخريت كنندگان
مَنْ يَكْلَؤُكُمْ
كيست كه نگاه مىدارد شما را
بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ
بشب و روز
مِنَ الرَّحْمنِ
اى « من عذاب الرحمن » يعنى از عذاب خداى بخشنده ، اگر ارادهء آن كند ، ذكر رحمن در اين مقام تنبيه بر اين است كه حافظ نيست مگر رحمت عامهء شاملهء الهى
بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ
بلكه ايشان از فرط عناد از ذكر پروردگار خود اعراضكنندگانند .
أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ
آيا مر ايشان راست معبودانى كه
تَمْنَعُهُمْ
باز دارد از ايشان عذاب