وَ آمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ( 153 ) وَ لَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْواحَ وَ فِي نُسْخَتِها هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ ( 154 )
وَ واعَدْنا مُوسى
و وعده داديم براى اعطاء كتاب بار اول موسى را
ثَلاثِينَ لَيْلَةً
سى شبانه روز از شهر ذيقعده تقييد تاريخ بشب بواسطهء آنست كه مدار حساب ماه عرب برؤيت هلالست و آن در شب مرئى مىشود
وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ
و تمام كرديم بعد از آن وعدهء سى شبانه روز را بده روز ديگر از ماه ذيحجه ، و درين جا خلاف وعده از موسى سر نزده زيرا كه هر گاه موسى ميقات را بعد از سى روز مقرر كرده باشد روز چهلم نيز بعد از سى روز صادق است اين تفسير را صاحب مجمع البيان از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده و به اين دفع كرده سؤالى را كه درين مقام كردهاند بدين وجه كه هر گاه ميقات آوردن كتاب چهل شبانه روز بوده بنا بر آنچه مقرر است كه « خير الكلام ما قل و دلّ » مناسب چنين بود كه گفته شود : «
واعَدْنا مُوسى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً
» چنانچه در سورهء بقره « 1 » مذكور است و وجه دفع بر صاحبان بصيرت ظاهر است و بعضى مفسرين دفع اين سؤال را بنوعى گفتهاند كه قاعدهء افزودن ده روز از آنجا نيز مبين ميگردد زيرا كه چنين جواب آن را بيان كردهاند كه چون موسى از خداى تعالى درخواست انزال آن كتاب كرد از جانب اللَّه مأمور گرديد كه سى روز روزه دارد و بعد از آن بطور آيد تا كتاب به او داده شود ، پس موسى سى روز روزه داشت و در آخر به جهت روزه داشتن بسيار بوى دهن مبارك خود را متغير يافت ، و آن را مكروه داشته مسواك كرد و آن بو بر طرف شد پس ملائكه گفتند كه : اى موسى ما از دهن تو بوى مشك استشمام ميكرديم چرا آن را بمسواك زايل گردانيدى ؟ و مطابق كلام ملائكه
هامش
( 1 ) آيهء 51 .