مِنْ بُطُونِها
بيرون آيد از شكم ايشان ليكن از راه دهن چون آن شكوفهها را بخورند و در شكم آنها مستحيل بشيره شود
شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ
شرابى كه مخالف يكديگر باشد رنگهاى آن سفيد و زرد و سبز و سرخ بسبب اختلاف سن نحل و فصل و خصوصيات گلها و ميوهها و بعضى گفتهاند كه : شكوفه و گل در دهن نحل مستحيل بشيره مىشود و اطبا تصريح كردهاند كه دهن نيز موضع هضم است پس بنا برين مراد از بطن دهن خواهد بود و مناسبت بينهما ظاهر است و مبطون نيست
فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ
و در آن شربت شفاء امراض است مر مردمان را ازيرا كه كم معجونيست كه از آن استشفا نمايند و عسل در آن نباشد و
فى الحديث « لعق العسل شفاء من كل داء ثم تلا هذه الآية »
و تنوين « شفاء » محتمل است كه براى نوعيت باشد يعنى و نوعى از شفاست
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه در امر نحل
لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
هر آينه دليلى است ظاهر و حجتى است باهر بر قدرت كامله و علم تام موجد عالم تعالى شأنه براى گروهى كه تفكر كنند گويند كه : ظرفيت شكل مثمّن كه نحل بالهام ربانى براى حفظ عسل بنا مىكند اوسع از جميع ظرفها است كه به شكل مثلث و مربع و مخمس و مسدس و غير ذلك باشد و اينمعنى ببراهين هندسيه معلوم شده پس امرى كه حذّاق مهندسين بدلايل و براهين پى به آن برده باشند و حق تعالى نحل را به آن الهام كرده باشد دلالت تام دارد بر علم كامل و قدرت شامل الهى جل شأنه و عظم برهانه و در تفسير عياشى و تفسير على بن ابراهيم عليه الرحمة و الرضوان از حضرت صادق عليه السّلام مرويست كه مراد از نحل درين آيه ائمه عليهم السلاماند بلكه روايت على ابن ابراهيم چنين است كه
« نحن و اللَّه النحل الذى أوحى اللَّه اليه ان اتخذى من الجبال بيوتا »
و مراد از أمر بأخذ بيوت از « جبال » امر است ما را كه از عرب شيعيان به جهت خود فرا گيريم و مراد از اخذ بيوت از « شجر » اخذ شيعه از عجم است و از « مما يعرشون » فرا گرفتن شيعه از موالى و عبيد است و مراد از «
شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ
» انواع علوم