شما معجزهء مقترحهء شما را
إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
مگر بامر خداى تعالى
وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
و بر خداى تعالى بايد كه توكل كنند ايمان آورندگان و صبر كنندگان بر عناد و عداوت معاندان .
وَ ما لَنا
و چه عذر است ما را
أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ
اينكه توكل نكنيم بر خداى تعالى
وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا
و حال آنكه نموده است ما را راه راست كه آن راه ايمان و توكل است
وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلى ما آذَيْتُمُونا
جواب قسم محذوف است ، اى و اللَّه لنصبرن على ما آذيتمونا ، يعنى قسم بخداى تعالى كه هر آينه صبر ميكنيم ما بر آنچه اذيت ميرسانيد ما را بتكذيب و مخالفت
وَ عَلَى اللَّهِ
و بر خداى تعالى نه بر غير او
فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ
پس توكل ميكنند توكل كنندگان يعنى ثابت ميباشند بر توكل خود كه ايمان سبب آن شده پس مراد از توكل اول احداث آنست و مراد ازين توكل ثبات و دوام بر آن .
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ
و گفتند آنان كه كافر بودند : مر رسولان و پيغمبران خود را
لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِنْ أَرْضِنا
به خدا قسم كه هر آينه بيرون ميكنيم شما را از زمين ما
أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا
يا آنكه عود كنيد شما در مذهب ما اگر چه انبيا در هيچ وقت بملت ايشان نبودهاند كه تا باز به آن عود كنند اما چون هميشه با اين قوم كفار ميبودهاند و اظهار مخالفت با ايشان نمينمودهاند گمان فاسد اينكفار آنكه آن انبياء با ما در ملت موافقاند بنا بر اين اعتقاد باطل گفتهاند كه : «
أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا
» و ميتواند كه « عود » بمعنى صيرورت باشد يا خطاب به آن جماعتى باشد كه ايمان به آن پيغمبران آوردهاند
فَأَوْحى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ
پس وحى كرد بسوى پيغمبران پروردگار ايشان و گفت :
لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ
هر آينه هلاك گردانيم ما ستمكاران و كافران را .
وَ لَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ
و هر آينه ساكن گردانيم شما را در زمين ايشان
مِنْ