خداى تعالى
لا يَهْدِي كَيْدَ الْخائِنِينَ
لا يهدى الخائنين بكيدهم ، يعنى راه نمينمايد به حق خيانت كنندگان را بسبب كيد و مكر ايشان .
پس يوسف بطريق تواضع و فروتنى و اظهار نعمتهاى الهى گفت :
وَ ما أُبَرِّئُ نَفْسِي
و منزه نميسازم من نفس خود را از ميل ببديها
إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ
بدرستى كه نفس آدمى هر آينه امر كننده است مردم را ببدى زيرا كه نفس بالطبع مايل بشهوات لذات دنيويست
إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي
مكر آن كسانى را كه رحم كرده آنها را پروردگار من و حفظ نموده از ارتكاب قبايح بنا برين كلمهء « ما » بمعنى « الذى » است « و
إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي
» استثناء متصل و بعضى گفتهاند كه : « كذلك ليعلم » تا آخر تتمهء كلام زن عزيز است و معنى چنين است كه اينكلامى كه من صادر شد به جهت آن گفتم كه تا يوسف بداند كه من در غيبت او تكذيب او نكردهام و من نفس خود را مبرا نميسازم از خيانت به جهت آنكه از من خيانت سرزد در آن وقتى كه يوسف را بمواقعهء خود خواندم و او را ناحق بزندان انداختم و بدرستى كه نفس امر كننده است ببدى و بالطبع مايل بشهوات و قبايح است مگر نفس يوسف و مانند او كه بتوفيق الهى و مرحمت ربانى از ميل بلذات و شهوات نفسانى مبرا و منزهاند و اين تفسير مستفاد از كلام على بن ابراهيم است زيرا كه در بيان «
لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ
» گفته كه : « اى لا أكذب عليه الآن كما كذبت عليه من قبل ثم قالت :
وَ ما أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ
»
إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ
بدرستى كه پروردگار من ميآمرزد ميل نفس و قصد او را بشهوات بدون آنكه آن را بفعل بياورند و مهربانست با كسى كه خواهد و او را متصف بصفت طهارت و عصمت ميگرداند .
وَ قالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ
و چون طهارت ذيل و امانت يوسف بر پادشاه مصر ظاهر شد گفت : بياريد نزد من يوسف را
أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي
تا بگردانم او را خالص براى نفس خود و كارهاى خود را برأى رزين او مرجوع گردانم
فَلَمَّا كَلَّمَهُ
پس چون يوسف