كند او را و به جهت تفنن در كلام كه آن از عادت بلغاء عربست درين آيه
« سَوْفَ تَعْلَمُونَ »
واقع شده و در سورهء أنعام « 1 » «
وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ
» و در اين آيه
« سَوْفَ تَعْلَمُونَ »
كلام مستأنف است
وَ مَنْ هُوَ كاذِبٌ
معطوفست بر « من يأتيه » به اين تقدير كه « سوف تعلمون من هو كاذب » يعنى زود باشد كه بدانيد كه كدامين كس دروغ گوينده است : من ( چنانچه ظن باطل شماست ) يا شما ، بنا برين ترجمه كلمهء « من » در «
مَنْ يَأْتِيهِ
» و «
مَنْ هُوَ كاذِبٌ
» استفهامى خواهد بود به اين معنى كه « أيّنا يأتيه عذاب يخزيه و أينا هو كاذب » و مىتواند كه « من » موصوله باشد بمعنى « الذى » يعنى زود باشد كه بدانيد آن كس را كه بيايد به او عذابى كه رسوا كند او را و زود باشد كه بدانيد آن كس را دروغ گوينده مخفى نماند كه هر چند مقارنت حقيقى ميان عذاب و كذب نيست چنانچه ميان صدق و كذب است ليكن چون قوم شعيب آن حضرت را به عذاب تخويف مىكردند و نيز تكذيب او مينمود لهذا حقتعالى اين آيهء كريمه را موافق گفتگوى ايشان مرتب گردانيد
وَ ارْتَقِبُوا
و انتظار بريد آنچه را كه من در حق شما ميگويم
إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ
بدرستى كه من نيز با شما انتظار برندهام بنا بر اين « رقيب » فعيل بمعنى « راقب » مىباشد .
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا
و چون آمد فرمان ما به عذاب قوم شعيب
نَجَّيْنا شُعَيْباً
نجات داديم از عذاب شعيب را
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ
و آنانى را كه ايمان آورده بودند به او
بِرَحْمَةٍ مِنَّا
ببخشايشى از ما در اينجا و در قصهء عاد «
وَ لَمَّا جاءَ
» را مصدر بكلمهء « واو » آورد و در قصهء صالح و هود بكلمهء « فا » زيرا كه درين دو قصه وعيد سابقا مذكور نشده بود پس كلمهء « فا » اشارت بر سببيت سابق است مر ما بعد خود را بخلاف در ما نحن فيه و در قصهء عاد كه وعيد قبل از «
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا
» مذكور نشده تا لازم باشد تصدير به « فا » در «
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا
» كه افادهء سببيت كند
وَ أَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا
و فرا گرفت
هامش
( 1 ) آيهء 136 .