بَيِّنَةٍ
اگر باشم من بر حجتى ظاهر و هويدا كه آن علم و نبوت است
مِنْ رَبِّي
از نزد پروردگار خود
وَ رَزَقَنِي
و روزى داده باشد مرا
مِنْهُ
اى من لدنه ، يعنى از نزد خود
رِزْقاً حَسَناً
روزى نيكو كه آن مال حلال است يعنى اگر مرا جامع سعادات روحانيه و جسمانيه گردانيده باشد پس آيا ميرسد مرا كه با وجود اين انعامها خيانت در وحى او كنم و خلاف فرمودهء او بجا بيارم اين جوابى است محذوف مر شرط مذكور را
وَ ما أُرِيدُ
و نميخواهم من
أَنْ أُخالِفَكُمْ
اينكه مخالفت كنم شما را يعنى قصد نمايم
إِلى ما أَنْهاكُمْ عَنْهُ
بسوى آن چيزى كه شما را از آن باز ميدارم بلكه از هر چه شما را باز ميدارم خود نيز از آن بازميدارم خود نيز از آن باز مىايستم ، عربان ميگويند : « خالفت زيدا الى كذا » يعنى مخالفت كردم زيد را بسوى آن چيز يعنى قصد آن چيز كردم
إِنْ أُرِيدُ
اى ما اريد ، كه كلمهء « ان » بمعنى « ما » نافيه باشد يعنى نميخواهم من ازين نهى و نصيحت
إِلَّا الْإِصْلاحَ
مگر بصلاح آوردن كار شما را
مَا اسْتَطَعْتُ
مادامى كه توانم اصلاح كار شما كنم حضرت شعيب از قول خود كه گفته : «
أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي
» اشارت نموده بمراعات حق اللَّه و از «
ما أُرِيدُ أَنْ أُخالِفَكُمْ إِلى ما أَنْهاكُمْ عَنْهُ
» اشارت بمراعات حق نفس كرده به اين معنى كه آنچه بر نفس ديگران پسندم بر نفس خود نيز همان ميپسندم و از «
إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلاحَ
» اشارت بمراعات حق الناس كرده پس كلام آن حضرت شامل حق اللَّه و حق نفس و حق ناس همه است
وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ
و نيست موفق بودن من در اصابت حق و صواب مگر بهدايت و اعانت خداى تعالى
عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ
در امور مبدء برو توكل ميكنم و كار خود را به او واميگذارم نه به ديگران كه عاجزند در حد ذات خود و از درجهء اعتبار ساقط اند
وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ
و در معاد بسوى جزاى او بر ميگردم نه بسوى جزاى غيرى .
وَ يا قَوْمِ
و اى قوم من
لا يَجْرِمَنَّكُمْ
بايد كه كسب نفرمايد شما را
شِقاقِي