و حق تعالى شما را هلاك خواهد كرد و از عقب شما جمعى ديگر را خواهد آورد
وَ لا تَضُرُّونَهُ
و ضرر نتوانيد رسانيد بتوليه و برگشتن خود حق سبحانه و تعالى را
شَيْئاً
به چيزى از ضررها
إِنَّ رَبِّي
بدرستى كه پروردگار من
عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ
بر همه چيزى نگهبان است ، پس او غافل از مجازات است شما نيست و اعمال برو مخفى نيست پس ممكن نيست چيزى او را ضرر رساند و چون قوم هود بسخنان دلپذير هود پند پذير نشدند حكم ربانى به عذاب ايشان نافذ گشت چنانچه حق تعالى ميفرمايد كه :
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا
و چون آمد فرمان به هلاكت و عذاب قوم هود . و ميتواند كه مراد از « أمر » عذاب باشد به اين معنى كه و چون آمد عذاب ما
نَجَّيْنا هُوداً
نجات داديم هود را
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ
و آن كسانى كه ايمان آورده بودند با او » گويند كه : آنها چهار هزار كس بودند
بِرَحْمَةٍ مِنَّا
ببخشايشى از ما
وَ نَجَّيْناهُمْ
و نجات داديم ايشان را
مِنْ عَذابٍ غَلِيظٍ
از عذاب درشت بعضى گفتهاند كه : اين نجات تكرير و بيان نجات سابق بر اينست ، و مراد از « عذاب غليظ » باد سموم است كه آن داخل بينى كفار ميشد و از دبر ايشان بيرون ميآمد و اعضا و احشاء آنها را پاره پاره ميكرد و بعضى گفتهاند كه : مراد از « عذاب غليظ » عذاب اخروى است زيرا كه أغلظ از عذاب أخروى عذابى نيست تا آنكه مراد از نجات اول نجات عذاب دنيوى باشد و مراد ازين نجات نجات از عذاب اخروى ، اللهم نجنا من العذابين .
وَ تِلْكَ عادٌ
و اين قبيلهء عاد است پس تأنيث « تلك » باعتبار قبيله است و ميتواند كه « تلك » اشارت باشد بقبور ايشان يعنى و اين قبور عاديانست كه
جَحَدُوا
انكار كردند
بِآياتِ رَبِّهِمْ
بمعجزات پروردگار خود
وَ عَصَوْا رُسُلَهُ
و عصيان ورزيدند بر فرستادگان او ، ايراد « رسل » بصيغهء جمع با وجود آنكه رسول ايشان يكى بود كه آن هود است براى آنست كه تا اشارت بر اينكه عصيان يك پيغمبر عصيان جميع پيغمبرانست
وَ اتَّبَعُوا
و تابع شدند
أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ
فرمان هر جبر كنندهء طاغى