وَ إِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً
و چون بچشانيم مردمان را يعنى اهل مكه را صحتى و وسعتى
مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ
از پس بيمارى و محطى كه
مَسَّتْهُمْ
رسيده باشد بايشان
إِذا لَهُمْ
درين وقت مر ايشان را
مَكْرٌ فِي آياتِنا
حيلهاى در طعن آيتهاى ما
قُلِ اللَّهُ
بگو اى محمد كه خداى تعالى
أَسْرَعُ مَكْراً
سريعتر و قادرتر است از شما در رسانيدن جزاى مكر و حيلهء شما پيش از ظهور مكر و كيد شما عذاب بر شما نازل ميگرداند
إِنَّ رُسُلَنا
بدرستى كه رسولان ما يعنى ملائكهء ما كه حفظهء اعمالند
يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ
مينويسند آن چه را كه شما مكر مىكنيد ، و چون مكر اخفاء كيد است پس حق تعالى ميفرمايد كه : شما اخفاء آن بر حفظهء اعمال نميتوانيد كرد و بر ايشان مخفى نيست پس چون ميتواند براى خداى تعالى مخفى باشد ؟
و بعد ازين در مقام تذكر نعمت خود ميفرمايد كه :
هُوَ الَّذِي
اوست آن خدايى كه :
يُسَيِّرُكُمْ
ميراند شما را يعنى اقدار و تمكين ميدهد شما را در قطع مسافت
فِي الْبَرِّ
در خشكى
وَ الْبَحْرِ
و در دريا
حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ
تا چون باشيد شما در كشتى
وَ جَرَيْنَ بِهِمْ
و روان شوند كشتيها يا آن كه درآيند
بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ
ببادى خوب و نرم
وَ فَرِحُوا بِها
و شادمان شوند ايشان به آن باد مخفى نماند كه عدول از خطاب
« إِذا كُنْتُمْ »
بغيبت «
وَ جَرَيْنَ بِهِمْ
وَ فَرِحُوا بِها
» براى مبالغه است گويا ذكر احوال ايشان مىكند براى غير ايشان تا ازين احوال تعجب كنند
جاءَتْها
ناگاه